Deel 1 van een tweeluik
Vasili Veresjtsjagin, Voor Moskou, wachtend op de deputatie van bojaren (1891–1892), Museum van de Patriottische Oorlog van 1812, Moskou.
Woord vooraf
Dit artikel gaat niet over wie er gelijk heeft in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Rusland is in februari 2022 Oekraïne binnengevallen en heeft daarmee het internationaal recht geschonden. Sindsdien woedt er een vreselijke oorlog waarin elke maand vele duizenden soldaten sneuvelen en het land uiteen wordt gereten. Dat neemt niet weg dat Amerika, Europa en de NAVO in de aanloop naar en het voortduren van de oorlog allesbehalve onschuldig zijn en zelf ook het internationaal recht schenden als hen dat zo uitkomt. Dit artikel focust op het handelen van de Europese Unie: hoe de EU de oorlog aangrijpt om zichzelf opnieuw te legitimeren, wat dat u als burger kost en de risico’s die Europa inmiddels loopt. Wie het handelen van Europese leiders kritisch analyseert, is nog geen pleitbezorger van Rusland, hoe graag sommigen dat ook zo willen lezen. Alle feiten in dit tweeluik zijn openbaar en verifieerbaar, gepresenteerd in een onderlinge samenhang die u in de reguliere media niet snel zult vinden.
De brief op de deurmat
Elk jaar stuurt het ministerie van Defensie een brief naar uw zeventienjarige zoon of dochter, waarin staat vermeld dat hij of zij als dienstplichtige is ingeschreven. De afgelopen dertig jaar was deze brief een formaliteit omdat de dienstplicht was opgeschort. Maar langzaamaan komt die toch weer tot leven. Sinds september 2025 is de brief vergezeld van een enquête, die uw dierbare tiener nu nog vrijwillig en vrijblijvend mag invullen. Maar die vrijwilligheid zal snel verdwijnen. Het kabinet bereidt bij wet een escalatieladder voor die begint met het verplicht maken van de enquête en dan opklimt via een verplicht gesprek en een verplichte keuring naar de selectieve opkomstplicht. Voor die wet heeft het kabinet ongeveer twee jaar nodig en dan is het net op tijd klaar. Want, voor zover u het nog niet wist, in 2030 is Rusland klaar om ons aan te vallen en ook al heeft Rusland nu niet de intentie, tegen die tijd moeten we natuurlijk wel klaarstaan. Gelukkig is het allemaal nog net te plannen en is er straks maar één handtekening nodig om uw tiener naar het front te sturen.
In 2022 viel Rusland Oekraïne binnen. Voor Nederland betekende dat het einde van dertig jaar bezuinigen op Defensie, waarbij het dieptepunt onder de Rutte-kabinetten werd bereikt. Onder Rutte I moest er één miljard euro op Defensie worden bezuinigd. Er verdwenen ruim twaalfduizend banen en de mijnenjagers en F-16’s werden afgeschaald. Onder Rutte II moest er nog eens 250 miljoen euro bezuinigd worden. En in januari 2014, twee maanden voordat Rusland de Krim annexeerde, verkocht Nederland al zijn tanks aan Finland, voor ongeveer twee miljoen euro per stuk. In 2015 was de schaarste bij Defensie zo groot dat Nederlandse militairen bij schietoefeningen ‘pang pang’ moesten roepen omdat er niet genoeg munitie was. Op papier had onze premier Rutte in 2014 nog wel getekend voor de toenmalige NAVO-norm van 2% van het bbp. In de praktijk kwam daar niets van terecht.
Meteen na de inval van Rusland schoten de Nederlandse defensie-uitgaven omhoog en in 2026 haalt Nederland voor het eerst sinds de jaren ’90 weer daadwerkelijk de 2%-norm, waarbij de steun aan Oekraïne is inbegrepen. Dezelfde premier, die zijn laatste kabinet liet klappen en vervolgens secretaris-generaal van de NAVO werd, helpt ons nu de oorlogsindustrie op te tuigen die hij zelf heeft afgebroken. In juni 2025 kreeg hij het op de NAVO-top, die per se in ons land gehouden moest worden, voor elkaar dat de NAVO-norm naar 5% gaat en in december 2025 bracht onze eigen Mark het zware nieuws: Europa moet zich voorbereiden op een oorlog met Rusland. Maar, zo liet hij ons onlangs weten, de NAVO is zoveel sterker dan Rusland dat ze ons nooit kunnen verslaan.
De rekening van de oorlog in Oekraïne ligt er al. Sinds 2022 heeft Oekraïne van Nederland meer dan twintig miljard euro aan steun ontvangen. Op Europees niveau staat de teller zelfs op 170 miljard, waarbij de kosten van de opvang van gevluchte Oekraïners nog niet zijn meegeteld. Het geld is op, maar de oorlog gaat door. En precies om die reden gaan we vanaf 2027 een vrijheidsbijdrage oplopend naar vijf miljard euro per jaar betalen, gaat er fors bezuinigd worden op onze sociale sector en kopen we nu voor het tienvoudige onze tanks terug die wij tien jaar daarvoor voor een habbekrats van de hand hebben gedaan.
Dit is geen Nederlandse trend. Vrijwel alle Europese NAVO-landen bewegen mee. We bereiden ons dus duidelijk voor op oorlog. Maar wie zijn wij en wie is eigenlijk onze vijand?
Het Europese kaartenhuis
Sinds 1 november 1993 heeft Europa een Europese Unie. Van de twaalf lidstaten die toetraden, hebben negen hun burgers nooit gevraagd of ze erbij wilden. Waar wel om instemming werd verzocht, keerden de burgers zich vaak tegen de voorstellen: de Denen tegen het Verdrag van Maastricht, de Fransen en Nederlanders tegen de Europese Grondwet, de Ieren tegen het Verdrag van Lissabon, de Grieken tegen de forse bezuinigingen en de Nederlanders tegen het Oekraïne-associatieverdrag. Geen van die nee’s is ooit geaccepteerd: de Denen kregen uitzonderingen, de Ieren een uitleg voor dummies, de Fransen en Nederlanders dezelfde tekst in verdragsvorm, de Grieken een nog slechtere deal en de Nederlanders later een inlegvelletje. Sindsdien weet de EU wel beter dan haar burgers nog iets te vragen.
Een kaartenhuis heeft geen fundering en staat zolang het windstil is. Zo ook is de EU gebouwd zonder fundament. In haar 33-jarig bestaan is de EU enorm uitgebreid, zowel in aantal landen als in bevoegdheden, maar zonder mandaat van de burgers en zonder eigen legitimiteit. Die legitimiteit berust bij een natie op drie pijlers: een dragend volk, eigen macht die beschermt en welvaart die rechtvaardigt. De EU heeft die legitimiteit vanaf het begin moeten lenen. In de eerste plaats van het volk. De EU bestaat uit 27 landen met burgers die zich éérst met hun land identificeren en daarna pas met het continent waarop ze wonen. Er bestaat een Nederlands volk, een Duits en een Frans, maar niet een Europees volk. In tegenstelling tot grootmachten als de VS, Rusland of China is de Europese Unie een gefabriceerd construct: een supranationale bureaucratie die in toenemende mate weerstand ondervindt van haar eigen lidstaten. Binnen de EU is het niet langer windstil.
In de tweede plaats heeft de EU de legitimiteit van bescherming altijd geleend van de Amerikanen. De meeste EU-landen waren al lid van de NAVO voordat zij bij de EU kwamen. Onder die Amerikaanse veiligheidsparaplu heeft Europa decennialang in vrede kunnen leven en de eigen welvaart kunnen opbouwen, terwijl de kosten van het militair-industriële complex aan de andere kant van de oceaan lagen. Dat ging goed zolang de VS die kosten konden en wilden dragen. Maar die tijd is voorbij. De VS kampen met torenhoge schulden en verliezen op drie fronten tegelijk. Rusland staat ondanks vier jaar sancties fier overeind, China is ondanks acht jaar handelsoorlog de VS in koopkracht voorbijgestreefd en Iran heeft in amper twee maanden werkelijke gevechten bijna tweederde van de Amerikaanse voorraad luchtafweerraketten uitgeput. Washington kan de welwillende beschermheer niet langer vrijwel kosteloos spelen, dus mogen de Europese NAVO-partners voortaan zelf voor hun defensie betalen en is ook de oorlog in Oekraïne, in ieder geval financieel, de oorlog van Europa geworden.
In de derde plaats heeft de EU haar welvaart ook altijd ontleend aan de lidstaten. Die welvaart was al eerder binnen de lidstaten opgebouwd en is door de EU voornamelijk aangewend om te groeien en uit te breiden. In 2008 was de Europese economie nog 110% van de Amerikaanse economie. De EU koos ervoor de financiële crisis in dat jaar af te kopen, maar stelde daar nooit iets voor in de plaats. Van de vijftig grootste techbedrijven ter wereld zijn er vandaag de dag slechts vier Europees, is de Europese economie gekrompen tot tweederde van de Amerikaanse en is het reëel besteedbaar inkomen in de VS sinds 2000 bijna twee keer zo hard gestegen als in de EU. Tot 2008 groeide de Europese economie nog op eigen kracht, maar sindsdien wordt de groei in toenemende mate gekocht met stijgende overheidsbestedingen, zowel in de lidstaten als op EU-niveau. Overheidsbestedingen zijn echter geen welvaart. Het is een poging om oude welvaart op peil te houden door te lenen tegen de toekomst. Zolang de rentes extreem laag lagen, kon de EU met geleend geld blijven groeien. Maar nu de tweede energiecrisis in vier jaar tijd de inflatie opjaagt en de rentes opdrijft, komt de welvaart in de lidstaten steeds verder in het gedrang en stijgt de onvrede over een geldverslindende technocratische EU die alles met meer regels probeert op te lossen.
Een gefabriceerd construct zonder eigen legitimatie verliest zijn bestaansrecht zodra de belofte van welvaart niet langer wordt waargemaakt. Om dan toch te kunnen overleven, is een nieuwe bron van legitimatie nodig. Een onderwerp waar iedereen zich eensgezind achter kan scharen. Een onderwerp waarvoor burgers bereid zijn offers te brengen en te bloeden. En ziehier, de externe vijand is geboren.
Een vijand op bestelling
De Russen. We hebben ze nooit gemogen. Al in de tijd van de tsaren haalden wij onze neus op voor dat achterlijke boerenvolk met hun vieze baarden en dito lompe kleding. In 1812 trok Napoleon Rusland binnen om het land te straffen voor de handel met Engeland en te voorkomen dat het te machtig zou worden. Nog dezelfde winter keerde een fractie van het leger verslagen terug en binnen drie jaar was ook het keizerrijk zelf gevallen. Tussen 1853 en 1856 vochten de Britten en de Fransen tezamen een bloedige oorlog tegen de Russen, die de Krim al sinds 1783 bezaten. Ook nu weer vanuit de gedachte dat Rusland anders te machtig zou worden. Deze keer wonnen de Europeanen, maar de verliezen waren groot en de antipathie ook. In 1941 viel Nazi-Duitsland met de grootste invasiemacht uit de geschiedenis de Sovjet-Unie binnen. De Duitsers zochten ‘lebensraum’, beschouwden de Slavische bevolking als minderwaardig en besloten dat de grote graanvelden van Rusland en Oekraïne beter aan hen besteed waren. De Sovjet-Unie overwon, maar met enorme verliezen. Voor Nazi-Duitsland luidde de inval het einde van het Derde Rijk in, iets dat Napoleon 130 jaar eerder ook al had ondervonden.
Met de opkomst van de Bolsjewieken kreeg het Westen een reden erbij om de Russen te vrezen: communisme. Tijdens de Russische burgeroorlog (1918-1922) steunde een brede coalitie van westerse mogendheden het Witte Leger om het communisme buiten de deur te houden, met eigen troepen op Russische bodem. De Bolsjewieken wonnen, maar het wantrouwen bleef. Pas in 1933 erkenden de Verenigde Staten de Sovjet-Unie en nog geen tien jaar later trokken de grootmachten samen op om Nazi-Duitsland te verslaan. Maar vrijwel direct na de oorlog daalde een ijzeren gordijn neer, dat tot 1989 dicht zou blijven.
Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bracht weliswaar een einde aan de communistische dreiging, maar niet aan de dreiging van een sterk Rusland dat de Verenigde Staten als overgebleven grootmacht zou kunnen uitdagen. De NAVO, opgericht als defensieve alliantie tegen de Sovjets, kreeg een nieuwe functie: het omsingelen van Rusland om het grootste land ter wereld klein te houden en Oost-Europa binnen de Amerikaanse invloedssfeer te trekken. In 1997 nodigde de NAVO Polen, Tsjechië en Hongarije uit, die in 1999 toetraden. De Baltische staten, Roemenië, Bulgarije, Slowakije en Slovenië volgden in 2004, eveneens op uitnodiging. In 2000 opperde de kersverse president Poetin in een BBC-interview waarom Rusland er ook niet bij kon; er was immers geen Sovjetdreiging meer. Maar Rusland mocht er niet bij, alleen alle landen om Rusland heen.
Jarenlang werkte Rusland ondanks die afwijzing mee met het Westen: Poetin was na 9/11 de eerste die de Amerikaanse president belde, stond Amerikaanse bases in Centraal-Azië toe en blokkeerde de Baltische toetreding niet. In 2007 vroeg Poetin op de Veiligheidsconferentie van München in zijn speech openlijk tegen wie die uitbreiding van de NAVO eigenlijk was gericht. In februari 2008 waarschuwde de toenmalig Amerikaans ambassadeur nog dat Oekraïens NAVO-lidmaatschap ‘de felste van alle rode lijnen’ voor Moskou was. De NAVO antwoordde enkele maanden later door Oekraïne en Georgië het lidmaatschap te beloven. Vier maanden na die belofte bombardeerde Georgië de hoofdstad van de afvallige regio Zuid-Ossetië. Hierop trok Rusland Georgië binnen, erkende alsnog de regio’s Zuid-Ossetië en Abchazië, die zich begin jaren negentig eenzijdig onafhankelijk hadden verklaard, en opende er militaire bases. Sindsdien belet die aanwezigheid Georgië effectief om tot de NAVO toe te treden.
De belofte aan Oekraïne bleef echter staan. In Oekraïne zat op dat moment nog een regering die de positie van het land als bufferstaat begreep en goede relaties met Rusland wilde onderhouden. Deze regering werd in 2014 vervangen door een prowesterse regering, die direct afstand nam van Moskou. Rusland reageerde onmiddellijk door de Krim binnen te vallen en te annexeren, waarmee het land de toegang tot de Zwarte Zee behield. Ook brak vrijwel meteen een bloedige burgeroorlog uit in Oost-Oekraïne, waarbij in de eerste maanden een vliegtuig met 298 inzittenden, onder wie 196 Nederlanders, werd neergehaald. Om de burgeroorlog te stoppen tekenden Rusland, Oekraïne en de separatisten onder Franse en Duitse bemiddeling in september 2014 en februari 2015 twee Minsk-akkoorden, voor een onmiddellijk staakt-het-vuren en verregaande autonomie voor Oost-Oekraïne. Daarna begonnen Amerikaanse, Britse en Canadese militairen tienduizenden Oekraïners te trainen en materieel te leveren aan een land dat vrijwel geen leger had. Zeven jaar lang werd aan de politieke kern van de Minsk-akkoorden geen gevolg gegeven en woedde de burgeroorlog voort, met duizenden doden tot gevolg. Bemiddelaars Merkel en Hollande erkenden later dat de akkoorden een poging waren Oekraïne de tijd te geven om hun defensie op te bouwen. De in 2014 nieuw aangetreden Oekraïense president verklaarde het ondubbelzinnig: het doel van de akkoorden was om de oorlog uit te stellen, de economische groei te herstellen en om een sterk leger op te bouwen.
Begin 2022 erkende Rusland als eerste land de afgescheiden gebieden en viel Oekraïne binnen. Op dat moment lag het draaiboek klaar: binnen enkele dagen was Rusland volledig gesanctioneerd, waren de grootste Russische banken afgesloten van het internationale betalingsverkeer en hadden de VS en EU ruim 300 miljard dollar aan reserves van de Russische centrale bank bevroren. Vanaf het begin verbond de EU zich volledig aan de oorlog die na jaren van NAVO-omsingeling was uitgebroken. De vijand was besteld en in 2022 als nieuwe fundering onder het kaartenhuis geleverd.
In het volgende deel ga ik verder met waarom de Europese Unie een oorlog met Rusland nodig heeft, hoe de oorlog met ons belastinggeld in stand wordt gehouden en geëscaleerd en hoe deze aanpak niet langer alleen onze welvaart bedreigt, maar inmiddels ook ons voortbestaan.
Mijn substack is gratis en dat blijft zo. Maar feiten boven tafel krijgen kost tijd. Vindt u dit werk waardevol, overweeg dan een vrijwillige bijdrage. Dat kan ook via Ideal.
U gaat volgens mij voorbij aan het feit, dat Oekraïne een onafhankelijke staat was en is.
Met dat 'Het Westen' er meer aan had kunnen doen om deze oorlog te voorkomen ben ik het eens.
We hoeven niet naïef te zijn, het regime Poetin is militaristisch en nationalistisch.
Als je je afhankelijk maakt voor je energievoorziening en je Defensie verwaarloost, is dat bijna een uitnodiging, zo heeft dat historisch altijd gewerkt.
De afkeer van die lompe Russen, onze Russofobie, is eigenlijk een vorm van racisme. Maar dat terzijde.
De economische realiteit is dat Europa niet langer kan tanken in Rusland. Europa was al een decennium afhankelijk van Russisch gas en olie uit Rusland en andere OPEC-landen. De laatste jaren is het energieverslaafde Europa klant geworden van de Amerikaanse olie-industrie. En die afhankelijkheid wordt doodgezwegen. Slaafs reizen onze regeringsleiders (incl. Rutte) naar het Witte huis om de ring te kussen van de oorlogsmisdadiger.
Ook de VS kunnen de gaskraan dichtdraaien. Of een vreemde mogendheid kan een paar LNG-tankers opblazen en daarmee een nieuwe crisis veroorzaken.
Ik hoop dat Europa in gaat zien dat die energie-verslaving ons afhankelijk en kwetsbaar maakt.