23 reacties
Avatar van User
Avatar van Jeroen KJM Sparla

Wat een ijzersterke en angstaanjagend herkenbare dissectie van de institutionele mars door de taal, Jeanette. Je laat feilloos zien hoe 'compassie' en 'zorg' de perfecte dekmantels zijn om de werkelijkheid administratief te gijzelen. Zodra we 'Waarden voor een Nieuwe Taal' verheffen tot subsidievoorwaarde en wet, is de stap naar een totale 'zachte dystopie' angstaanjagend klein. Je stappenplan leest bijna als de ontstaansgeschiedenis van een sector als 23C32, waar taal alleen nog 'bruikbaar' mag zijn, herinneringen preventief worden gewist onder de noemer van 'ontlasting', en de menselijke autonomie definitief is gladgestreken. Jouw non-fictie analyse en de premisse van Curlingkinderen leggen de vinger precies op de zere plek. Dank voor deze heldere waarschuwing.

Avatar van kees

Ik zou van Panarchon wel eens willen horen of de hier beschreven ontwikkelingen (taal is nu eenmaal immer in beweging) positief of negatief zijn, of dit autonome of gestuurde ontwikkelingen zijn en of er al dan niet een visie, strategie en plan achter zit?

Avatar van Panarchon

Oke, here we go again:

Deel 1:

Deze tekst presenteert een ambitieus en samenhangend verhaal over “taalbewapening”, maar schiet tekort als overtuigende analyse doordat ze sterk ideologisch en selectief is.

De auteur vertrekt vanuit een op zichzelf verdedigbaar idee – dat taal invloed heeft op denken en maatschappelijke verhoudingen – maar werkt dit uit via eenzijdige en vaak ongenuanceerde voorbeelden. Hoewel wordt erkend dat het fenomeen niet exclusief links is, richt de kritiek zich bijna volledig op progressieve bewegingen. Daardoor ontstaat geen evenwichtige analyse, maar een politiek gekleurde diagnose.

Daarnaast maakt de tekst veel gebruik van generalisaties en versimpelingen. Complexe thema’s zoals racisme, multiculturalisme en islam worden voorgesteld in zwart-wit termen, waarbij tegenposities nauwelijks serieus worden genomen. Dit leidt tot straw man-redeneringen en ondermijnt de geloofwaardigheid. Ook worden anekdotes en selectieve incidenten gebruikt als bewijs voor brede maatschappelijke patronen, zonder stevige empirische onderbouwing.

Opvallend is bovendien dat de tekst zelf de retoriek toepast die zij bekritiseert. Tegenstanders worden impliciet neergezet als ideologisch verblind, moreel dwingend of zelfs medeplichtig aan maatschappelijke problemen. Daarmee vervalt de auteur in dezelfde “morele framing” en intentietoeschrijving die zij problematiseert.

Tot slot is de toon sterk normatief en alarmistisch. Begrippen als “indoctrinatie”, “demoralisatie” en “illusie” sturen de lezer richting één conclusie, terwijl nuance en onzekerheid ontbreken. Het resultaat is een betoog dat meer overtuigt als opiniestuk dan als analytische of wetenschappelijk onderbouwde beschouwing.

Deel 2:

Deze tekst bouwt voort op hetzelfde kernidee – dat taal maatschappelijke controle kan uitoefenen – maar versterkt tegelijk de zwakke punten van het eerdere betoog.

Allereerst presenteert de auteur een sterk lineair en bijna deterministisch model (van academie naar beleid naar samenleving), alsof taalverandering doelgericht en top-down wordt gestuurd. In werkelijkheid zijn zulke processen veel complexer, wederkerig en minder eenduidig. Door deze simplificatie krijgt het betoog een bijna complotmatig karakter, zonder dat daar overtuigend bewijs voor wordt geleverd.

Daarnaast is de analyse opnieuw sterk eenzijdig. Hoewel wordt gesteld dat taalbewapening overal voorkomt, wordt institutionele macht vrijwel volledig als “progressief” geframed. Dat is een betwistbare en slecht onderbouwde aanname, die andere machtsstructuren en invloeden (economisch, politiek, media-eigendom) buiten beschouwing laat. Hierdoor wordt de analyse eerder ideologisch dan analytisch.

De tekst bevat ook meerdere generalisaties en discutabele claims, bijvoorbeeld over wetenschap als gesloten consensuscircuit of over onderwijs en media als vrijwel uniforme doorgeefluiken van één ideologie. Zulke uitspraken negeren interne diversiteit, debat en kritiek binnen deze domeinen. Bovendien worden complexe theorieën (zoals rond gender of racisme) vereenvoudigd tot extreme posities, wat opnieuw wijst op straw man-redeneringen.

Opvallend is dat de auteur zelf gebruikmaakt van de retoriek die zij bekritiseert. Er wordt gesproken over “controle”, “doctrine” en “gefabricerde consensus”, termen die sterk normatief en suggestief zijn en de lezer richting een bepaalde interpretatie sturen. Daarmee wordt het betoog zelf een voorbeeld van framing en morele lading.

Het slotdeel over het Israël-Palestina-conflict is inhoudelijk sterker in die zin dat het wél symmetrie toont (beide kampen worden bekritiseerd), maar ook hier wordt de complexiteit gereduceerd tot twee extreme frames. Dat maakt het inzichtelijk, maar tegelijk te simplistisch voor een realistische analyse.

Kortom: de tekst heeft een interessante invalshoek en enkele scherpe observaties over polarisatie en taalgebruik, maar lijdt onder overgeneralisatie, eenzijdige framing en gebrek aan empirische onderbouwing. Daardoor overtuigt het eerder als ideologisch betoog dan als een genuanceerde analyse van hoe taal en macht werkelijk samenhangen.

P.

Avatar van Jeanette van Dijk

Dank voor uw uitgebreide reactie. Ik neem hem ter kennisneming aan, maar ga er niet verder op in. We kijken duidelijk met een andere bril naar de wereld en dat gaan we hier niet overbruggen. Het doel van mijn Substack is een ander perspectief bieden op zaken waar we doorgaans maar één narratief over horen. Daarnaast draag ik er zorg voor dat mijn beweringen feitelijk zijn onderbouwd. Dat mijn Substack wellicht niet voor u is, is verder helemaal prima. We hebben uiteindelijk allemaal onze eigen mening en voorkeuren.

Avatar van Panarchon

Correct. Overigens is de reactie slechts een kritische analyse van uw eigen teksten zonder enige toevoeging of verandering mijnerzijds. Maar ook dat is enkel ter kennisgeving. Prettige dag verder.

Avatar van Jeanette van Dijk

🤣 Ik vond het al zo'n standaard AI-tekst!

Heus, ik begrijp wel waarom dit artikel u niet kan bekoren. Voor de lering ende vermaak bied ik u graag nog deze aan:

https://coddledchildren.substack.com/p/why-the-biggest-problem-with-ai-is?utm_source=share&utm_medium=android&r=3tt74u

Avatar van Michiel

Ik mis tussen 1 en 3 ergens een stapje.

Waar komt de premisse vandaan dat de bestuursorganen van de EU zich richtinggevend of inperkend mogen opstellen, en dat in wetgeving mogen uitdrukken, waar het de sociale omgang tussen Eu-burgers betreft?

De vastlegging (en wijziging) van (academisch herbepaalde) betekenissen van woorden is toch geen EU-mandaat?

Die totalitaire macht is toch nooit bewust overgedragen vanuit lidstaten naar "Brussel" toe, laat staan dat die macht in de lidstaten op eendere manier al aanwezig was?

Een dergelijke rijkwijdte heeft het EVRM toch helemaal niet?

Avatar van Jeanette van Dijk

Het EVRM staat hierbuiten en het is precies zoals u zegt: de EC heeft geen mandaat. Ze produceren richtlijnen en adviezen die vervolgens via NGO's, subsidies en andere financieringsarrangementen aan de lidstaten worden 'aangeboden'. In de wandelgangen heet het soft power, maar in de praktijk is het een vorm van omkoping: je krijgt geld als je het juiste standpunt uitdraagt en anders niet. Zeer effectief.

Avatar van Michiel

ah, ik was onvolledig. Het EVRM is natuurlijk de "stok achter de deur",

'als je dit niet invoert in je lidstaat, treed je de rechten van je burger minderheden met voeten'.

De oprekking van het EVRM als rechtenpakket tot een uitvoeringsplichtenpakket valt me al een tijdje op, en die beweging lijkt tot mandaatverschaffing te moeten gaan dienen? Zie met name de casus van Zwitserland die in dit artikel genoemd word? https://www.ft.com/content/9ee947cf-9c44-4efb-a94d-eb5977ec8beb?syn-25a6b1a6=1

Avatar van Jeanette van Dijk

Uw artikel gaat over de problematische uitzetting van afgewezen asielzoekers (ook relevant) en klimaatbeleid. Dat zien we ook terug in Nederland: rechters die de wet oprekken of op de stoel van de wetgever gaan zitten om bepaalde ideeën door te drukken. Of dat op dit onderwerp ook gebeurt weet ik niet, zal ik moeten uitzoeken. Hier gaat het vooral om dat de EC van ideeën richtlijnen maakt en dat de lidstaten dat met riante financiering (en vaak gelijkgestemde ideologie) overnemen.

Avatar van Jan

Ik herken dat je probeert zo onpartijdig mogelijk te schrijven en te analyseren. De reactie van Panarchon is dan ook niet terecht (het wordt wel duidelijk tot welke staan hij behoort). Jammer dat Curlingkinderen niet als ebook verkrijgbaar is.

Avatar van Jan

Was nog wel een dingetje, kopen bij Bol. Acrobat Reader wilde niet downloaden of installeren. Uiteindelijk lukte het met de Kobo app. Aardig verhaal, maar veel verhaalelementen herkenbaar (ik zeg niet: overgenomen) uit boeken en films. Succes met je schrijfwerk.

Avatar van Jeanette van Dijk

Dank voor het lezen. Dat het niet je smaak heeft kan ik begrijpen en dat je verhaalelementen herkent is logisch: het is een dystopische thriller en dat genre heeft bepaalde conventies, net zoals elke detective een moord heeft en elke romcom liefde met overwinningsperikelen. Maar ik heb twee jaar aan dit boek geschreven en elk woord is van mij. Als je concrete passages kunt aanwijzen die je ergens van kent, hoor ik het graag.

Avatar van Ton de Jong

Dank je wel voor het zo uitgebreid en doordacht aandacht besteden aan dit essentiele onderwerp. Manipulatie van taal is een extreme en levensgevaarlijke basisvorm van manipulatie met taal.

Avatar van Jeanette van Dijk

Indoctrinatie en propaganda voor de prijs van 1 😉

Avatar van User
Opmerking verwijderd
Apr 10
Opmerking verwijderd
Avatar van Jeanette van Dijk

Ik kies geen kamp, ik kies voor recente voorbeelden. Ik probeer mijn artikelen altijd vanuit meerdere perspectieven te belichten, maar in dit geval zijn er — zoals u zelf ook aangeeft — geen recente conservatieve voorbeelden die a) tot beleid zijn gemaakt en b) dezelfde maatschappelijke impact hebben. Mijn Substack richt zich op het verklaren van recente maatschappelijke ontwikkelingen, niet op historische verhandelingen.

Uw reactie illustreert overigens feilloos het punt dat ik probeer te maken: kampen verdragen geen kritiek, tenzij het over het andere kamp gaat. Die instelling maakt elke discussie onmogelijk.

Zoals u gisteren uit mijn andere artikel al kon opmaken, kies ik geen kamp. Ik ben niet links noch rechts, niet progressief noch conservatief, niet pro- noch anti-. Ik kies voor feiten en feiten kiezen geen kamp.

Avatar van J. Stienstra

Heel goed (dus met goede onderbouwing/voorbeelden) artikel en een trefzekere reactie op P. U was mij overigens voor. Hij/zij/het heeft het artikel niet goed gelezen en zeker niet begrepen. Het is geen historische verhandeling (die bestaan er eigenlijk ook niet over het onderwerp dat u behandelt). U beoogt dat trouwens niet. En inderdaad is zijn/haar/hun reactie een goed voorbeeld van het uiteenvallen in kampen: geen discussie mogelijk, een andere mening niet kunnen verdragen. Zie daar de verloedering van de vrijheid van meningsuiting. P. ziet dat (nog) niet.

Avatar van Panarchon

Hahaha... "P. ziet dat nog niet" - dat is toch wel het summum van betweterigheid. En daar dan maar meteen aan verbinden dat mijn kritiek zou betekenen dat ik/wij/het niet tegen kritiek kunnen? Vreemd. Door uw commentaar laat u zien hier zelf de dualiteits zwart/wit denker te zijn. Overigens is de tekst waar ik kritisch op reageer kennelijk zo geschreven dat het feiten aanhaalt die mij/ons/het noopten te reageren zoals we deden. Dat zegt iets over mij/ons/het, maar zeker ook over de tekst. Gezien uw reactie en haar dankjewel is dat kennelijk de bedoeling. Over kampen en non-discussie gesproken. Verloedering van meningsvrijheid en uiting daarvan bestaan uit reacties als de uwe. Maar misschien ziet ook u iets nog niet. Fijne dag verder.

Avatar van Jeanette van Dijk

U maakt wederom aannames meneer Panarchon. Mijn bedankje was voor het compliment over mijn artikel, niet de mening. Als u de commentaren bij het artikel over de mensenrechtenretoriek erbij pakt, zult u zien dat de heer Stienstra en ik het ook flink oneens kunnen zijn. Maar die discussie werd gevoerd op inhoudelijke gronden, niet op labelling. Ik heb aan het begin van dit artikel juist veel aandacht besteed om uit te leggen waarom ik in dit geval niet verder kom als 1 perspectief. Dat is geen kamp kiezen, dat is roeien met de riemen die je hebt. En daar zijn meneer Stienstra en ik het toevallig over eens.