Ik stelde m’n hoogopgeleide inmiddels ex vrienden vaak de vraag, hoe ontstaat geld? Ze deden alsof het niet belangrijk was. Of bleven iets volhouden wat ze op school geleerd hadden maar nu niet meer geldt. Nooit kwam de vraag, leg eens uit? Wat bedoel je.. Isin David legt het allemaal uit. Groet!🖖
Voor mij is dit een wake-upcall, omdat het verwoordt wat ik al langer zie gebeuren. De bestuurslaag groeit als een goedaardig gezwel: niet altijd met slechte bedoelingen, maar wel steeds groter, duurder en verstikkender. Daarnaast is er een ideologische laag ontstaan die afwijkende meningen moreel verdacht maakt. Ondertussen moeten de mensen die werkelijk waarde creëren, vakmensen, ondernemers, technici, boeren, zorgmensen, dit allemaal blijven dragen. Maar dat kan niet eindeloos. Op een dag is er simpelweg te weinig productieve basis over om de bestuurlijke bovenlaag nog te voeden.
Tegenwoordig worden jonge lui “Hoog opgeleid in de WOKE CULTUUR.” Zwammen en draaien en vooral geen concrete zaken en oplossingen doseren. Het is lachwekkend om te zien, wereldvreemd in beleving, moeilijk om mee te communiceren , en vervreemdend voor de naasten!
Sterke analyse van veel ontwikkelingen die Nederland de afgelopen decennia hebben verzwakt. Toch mis ik een belangrijk onderdeel: de vraag waarom deze keuzes destijds zijn gemaakt en wat een realistisch alternatief was geweest.
Neem de afname van het aantal boeren. Dat klopt, maar door schaalvergroting is de landbouwproductie veel minder gedaald dan het aantal bedrijven doet vermoeden en is het landbouwareaal grotendeels behouden gebleven. Het probleem is dus niet alleen het aantal boeren, maar vooral hoe we voldoende voedselproductie, inkomen voor boeren en natuurdoelen met elkaar combineren.
Ook bij China is de vraag relevant hoe we de afhankelijkheid hadden kunnen voorkomen. Decennialang profiteerden consumenten, bedrijven en overheden van goedkope import. Achteraf zien we de risico’s, maar destijds leverde die globalisering ook veel welvaart op.
Hetzelfde geldt voor energie, Europa en industrie. Veel beslissingen die nu worden bekritiseerd waren niet het gevolg van domheid, maar van politieke en maatschappelijke keuzes waarbij voordelen op korte termijn zwaarder wogen dan risico’s op lange termijn.
Mijn grootste zorg is daarom niet zozeer wat er fout is gegaan, maar dat Nederland en Europa te weinig in decennia denken. We zijn steeds meer gaan sturen op verkiezingen, incidenten en deelbelangen, terwijl grote thema’s als energie, onderwijs, infrastructuur, defensie en industrie juist vragen om beleid dat twintig of dertig jaar standhoudt.
De analyse is interessant, maar zonder concrete en uitvoerbare oplossingen blijft vooral de vraag hangen: hoe dan wel?
Dank voor uw uitgebreide reactie. Ik waardeer het dat u de tijd heeft genomen om alsnog inhoudelijk op mijn opmerkingen in te gaan. Dat maakt de discussie een stuk interessanter.
Toch blijf ik met één gedachte zitten. U schrijft dat de vraag hoe het destijds anders had gemoeten eigenlijk niet meer relevant is, omdat we het station inmiddels zijn gepasseerd. Daar kijk ik net iets anders tegenaan. Juist door terug te kijken naar de keuzes die destijds zijn gemaakt – en vooral naar de keuzes die níét zijn gemaakt – kunnen we lessen trekken voor de toekomst. Geschiedenis verandert niet, maar ons handelen vanaf vandaag wel.
Daarnaast maakt u mij bijzonder nieuwsgierig naar uw laatste deel, waarin u stelt dat een democratie uiteindelijk altijd zal falen. Dat is een stevige conclusie. Ik ben erg benieuwd hoe u die onderbouwt. Juist wanneer we naar landen kijken waar de democratie ontbreekt of sterk is ingeperkt, zie ik niet direct voorbeelden waar het bestuur of de samenleving aantoonbaar beter functioneren. Dat roept bij mij de vraag op of het probleem werkelijk de democratie als systeem is, of eerder de manier waarop wij daar in de praktijk invulling aan geven.
Ik kijk daarom met belangstelling uit naar het slot van uw serie. Dank dat u de moeite heeft genomen om mijn reactie zo uitgebreid te beantwoorden.
Ik wil graag nog even terugkomen op uw commentaar. Mijn eerste reactie was wat gehaast en kort. Ik heb het al een tijdje te druk, maar dat is geen excuus om uw reactie niet de aandacht te geven die het verdient.
Als ik uw reactie mag samenvatten is uw vraag: hoe hadden we het anders kunnen doen en waarom geef ik geen concrete en uitvoerbare oplossingen? Achter die vraag schuilt de aanname dat we destijds niet wisten wat we nu weten en dat als we het anders aanpakken het wel goed komt. Maar in de zeven artikelen hiervoor heb ik juist uitgebreid beschreven waarom de benodigde kennis bij de leiders die wij kiezen veelal niet aanwezig is en realistische keuzes stelselmatig terzijde zijn gelegd ten gunste van ideologie en luxe overtuigingen.
Want bij elk van de onderwerpen die u aanhaalt was de benodigde kennis in het land zeker aanwezig. Zijn bekwame professionals aan de zijlijn gezet, kritische rapporten in de la beland en risico's en langetermijngevolgen weggewuifd als angstzaaierij. Elke keer weer. Deze serie analyseert deze patronen en legt uit waarom we inmiddels in de situatie verkeren waar herstel niet meer mogelijk is. De vraag hoe het dan wel had gemoeten met concrete en uitvoerbare oplossingen is dan ook niet meer relevant. Ten aanzien van energie bijvoorbeeld kan ik nu eenvoudig roepen: ja, de overheid had nooit moeten privatiseren en vol moeten inzetten op schone kernenergie in plaats van subsidievretende windmolenparken. Maar dat verandert niets aan de huidige situatie, want die windmolenparken staan er, het stroomnet is zwaar overbelast en volgens mij hebben ze nu net de locatie gekozen waar een kerncentrale moet komen, ironisch genoeg tegen de wens van de omwonenden in. Dan gaan er bezwaren komen en zijn we jaren verder voordat er überhaupt begonnen kan worden. Precies deze gang van zaken: de bureaucratische stroperigheid, het wensdenken en het onvermogen om naar de lange termijn te kijken, is waarom we vast zijn gelopen en waarom we ook als we morgen het roer volledig omgooien, niet op tijd kunnen herstellen wat we de afgelopen dertig jaar overboord hebben gegooid.
Uw overige punten neem ik in het laatste deel mee, waarin ik ook uitleg waarom democratie uiteindelijk altijd zal falen. Ik hoop dat dit laatste deel uw vragen zal beantwoorden.
Dank voor uw uitgebreide commentaar. Veel van wat u aanhaalt komt in eerdere delen van deze serie aan bod. Daarin leg ik uit waarom de beslissingen die in het verleden zijn genomen veelal een gevolg zijn van een combinatie van een gebrek aan kennis en luxe overtuigingen. Hoe dan wel is een heel interessante vraag, maar staat in deze serie niet centraal. Mijn analyse beperkt zich tot de vraag hoe we in deze situatie zijn beland. Het laatste artikel zal ingaan op welke instrumenten ons nu nog ter beschikking staan.
De agenda is destructie van de westerse wereld na het kolonialisme van grondstoffen roven en misdaden. De zgn macht zit veilig in dumbs of elders, zo nodig. Pike, Callergie, Kissinger, spraken voor de Z... en de andere machten.
100% mee eens en mooi verwoord weer. Het geeft vorm aan gevoelens en observaties die ik ook al langer heb.
Ik begin me af te vragen of er een beginpunt is, het begin van de neergaande spiraal. Langzamerhand denk ik een connectie te zien met bepaalde geopolitieke gebeurtenissen. Geen complot, een observatie, die misschien kant noch wal raakt, of waar misschien een kern van waarheid inzit.
De geopolitiek is misschien wel veel bepalender dan we denken, ook in het verleden. Die 30 jaar die jij noemt komt ongeveer overeen met het begin van het neoliberale tijdperk. De val van de muur in 1989, en de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991. Het einde van de geschiedenis zullen we maar zeggen (Fukuyama). Tot die tijd was er een soort balans. In West Europa regelde de overheid veel dingen. Huisvesting, energie voorziening, ziektekosten, OV etc. etc. De pure kapitalist zou dit communistisch noemen denk ik. Tot die tijd hadden we zelfs een Communistische partij in Nederland net als in de andere Europese landen. In Italië en Frankrijk, en in Nederland was de CP groot vanwege hun activiteiten in het verzet in WO2. In 1991 ging de CPN op in Groen Links. Weer die datum.
Wat een feest van marktwerking had moeten worden is uiteindelijk verzand in een warboel van regels en semi-overheids instellingen. De overheid is er niet meer om zaken te regelen, maar om regels op te leggen aan burgers. Het is eigenlijk ironisch (of heel vreselijk) dat de invoering van de marktwerking (mede mogelijk gemaakt door sociaal democraten als Wim Kok en Tony Blair) niet heeft geresulteerd in een kleinere overheid, maar juist in een waterhoofd overheid. Dit is toch een gotspe? het streven naar minder overheid resulteert in meer overheid. Die zich ondertussen als een gevaarlijk collectief instituut gedraagt. De meesten vinden het best, want alles gaat nog best wel goed denken ze. Dat je je tegenwoordig als alleenstaande geen huis meer kunt veroorloven en dat tweeverdieners een krankzinnig druk leven hebben om de eindjes aan elkaar te knopen in vergelijking tot vroeger tijden zien ze niet, net als de bekende kikkers in de pan met opwarmend water. Natuurlijk is er meer aan de hand. Technische ontwikkelingen blijken lang niet altijd een zege te zijn maar zorgen voor een gigantische data overload. De hele wereld komt binnen en moet worden gered. Dat past niet meer in ons jagers/verzamelaar brein. Kan helemaal niet. De teller van het aantal arbeids ongeschikten gaat richting dfe 1 miljoen. Dn is er toch iets behoorlijk mis zou je denken.
'Wij' hadden de koude oorlog gewonnen en de rest van de wereld zou ons volgen want een sociaal democratische samenleving zou iedereen moeten willen. Dachten ze.
Zitten we daarom nu met de gebakken peren? Vanaf die tijd zijn ook de traditionele zuilen verdwenen, de ziel is eruit. Alles werd commercieel, en materialisme vierde hoogtij. De relatieve soberheid van de jaren 50 en 60 verdween. Ik heb al langer het gevoel dat we tot ongeveer de jaren 90 een soort redelijke balans hadden tussen kapitalisme en communisme. Een pragmatisch midden. Ik weet niet of er een definitie of een woord bestaat voor die periode. Een staatsvorm die we op papier nog steeds hebben, maar die verzand is in draaideur baantjes, handige babbelaars die carrière maken in de politiek in plaats van inhoudelijk ook maar ergens kennis van te hebben. Kijk eens naar het lijstje eerste ministers sinds de tweede wereld oorlog. Ingenieurs, pragmatische mensen. en waar we nu mee zitten.
Ik ben met je eens dat we waarschijnlijk te laat zijn, het is niet meer terug te draaien.
Misschien ben ik nostalgisch en dat is ook een doodzonde. Je moet vooral met je tijd meegaan, hoe krankzinnig de richting ook is. Moest het maar eens kwijt.
Dank voor uw uitgebreide reactie. We kunnen elkaar goed vinden dat het neoliberalisme van de afgelopen 30 jaar het verval heeft versterkt. Maar ik wil u toch waarschuwen om niet te nostalgisch te zijn. Het neoliberalisme is in de jaren '80 opgekomen omdat begin jaren '70 met de oliecrisis al duidelijk werd dat de sociaaldemocratische samenleving die we met elkaar gebouwd hadden toen al niet meer houdbaar was. We zijn toen in plaats van de burger het bedrijfsleven centraal gaan stellen, van socialisme naar corporate socialisme. Beide zijn op termijn niet houdbaar omdat ze eigen verantwoordelijkheid wegnemen en risico's afwentelen op de samenleving. Dat is waar we nu staan.
Voor mij zijn de laatste 30 jaar het begin van het einde, maar eerlijk, juist door de uitgebreide verzorgingsstaat na WOII waren eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid al sleets geraakt en vervangen door comfort en gemak. Wat we nu zien, zijn steeds grotere uitspattingen.
Als u mij vraagt is er nooit een duidelijk beginpunt. Elk rijk dat opkomt, zal uiteindelijk ten gronde gaan, net als elke geboorte uiteindelijk leidt tot de dood. En zelfs als de geschiedenis zich niet letterlijk herhaalt, rijmt zij opvallend goed. De morele superioriteit en arrogantie die we vandaag zien, waren in het Romeinse rijk niet anders. Arrogantie en onwetendheid gaan hand in hand. En daaruit blijkt direct het werkelijke probleem ;)
Vanuit een meer Aziatische filosofische traditie kijk ik hier iets anders naar. Daar wordt de werkelijkheid vaak minder gezien als een lineaire ontwikkeling en meer als een voortdurende beweging van cycli.
Wat opkomt, bereikt een hoogtepunt en keert vervolgens weer om. Dat geldt voor mensen, organisaties, economieën en beschavingen. In het Daoïsme zie je dat terug in yin en yang: zodra iets te dominant wordt, ontstaat vanzelf de tegenbeweging.
Vanuit die blik zijn zowel de verzorgingsstaat als het neoliberalisme geen oorzaken van verval, maar fasen in een groter patroon. De verzorgingsstaat was een antwoord op de tekortkomingen van een eerdere periode. Het neoliberalisme was vervolgens een reactie op de schaduwkanten van de verzorgingsstaat. En de beweging die nu ontstaat, lijkt weer een reactie op de schaduwkanten van het neoliberalisme.
Daarom zoek ik zelf minder naar een schuldige of een beginpunt. Elke oplossing draagt de kiem van een volgend vraagstuk in zich. De geschiedenis herhaalt zich misschien niet letterlijk, maar beweegt wel in herkenbare patronen. Juist wanneer een systeem zijn eigen succes als vanzelfsprekend gaat beschouwen, begint vaak de omslag naar iets nieuws.
Indrukwekkend artikel. Heb het twee keer gelezen om goed te beseffen hoe schrikbarend slecht het is gesteld met dit landje en West-Europa. Las enige tijd bijvoorbeeld dat de studierichting werktuigbouwkunde in Delft geen Nederlandse studenten meer toelaat vanwege voorkeur voor buitenlandse studenten. Zoals in dit artikel ook staat: vakbekwame, Nederlandse technici verdwijnen geleidelijk. Het technisch onderwijs is hier om zeep geholpen (of gedegradeerd). En de asielimport blijkt ook geen arts, technicus of "waarde-creërend" te zijn. Uitzonderingen daargelaten. De werkende en belastingbetalende Nederlander vertrekt of gaat met pensioen en hun plaatsen worden ingenomen door de ontvangers van uitkeringen e.d. En onze politici maar roepen dat b.v. de AOW onbetaalbaar wordt. Hoe zou dat nu komen......?
Jouw essays zijn zo herkenbaar. Wat ik hier lees is wat ik zie. Iain David, ken je hem? Hij is ook zo’n persoon die het allemaal op een rijtje zet. Daarom deel ik deze podcast hier: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/the-delingpod-the-james-delingpole-podcast/id1449753062?i=1000774828499
Ik stelde m’n hoogopgeleide inmiddels ex vrienden vaak de vraag, hoe ontstaat geld? Ze deden alsof het niet belangrijk was. Of bleven iets volhouden wat ze op school geleerd hadden maar nu niet meer geldt. Nooit kwam de vraag, leg eens uit? Wat bedoel je.. Isin David legt het allemaal uit. Groet!🖖
Ik ken hem niet, maar een podcast van 2 uur moet ik wel even de ruimte voor zoeken 😉
Ik voel met u mee, we zijn roependen in de woestijn. Het raakt me diep dat ons land zo gedegenereerd raakt.
Voor mij is dit een wake-upcall, omdat het verwoordt wat ik al langer zie gebeuren. De bestuurslaag groeit als een goedaardig gezwel: niet altijd met slechte bedoelingen, maar wel steeds groter, duurder en verstikkender. Daarnaast is er een ideologische laag ontstaan die afwijkende meningen moreel verdacht maakt. Ondertussen moeten de mensen die werkelijk waarde creëren, vakmensen, ondernemers, technici, boeren, zorgmensen, dit allemaal blijven dragen. Maar dat kan niet eindeloos. Op een dag is er simpelweg te weinig productieve basis over om de bestuurlijke bovenlaag nog te voeden.
Tegenwoordig worden jonge lui “Hoog opgeleid in de WOKE CULTUUR.” Zwammen en draaien en vooral geen concrete zaken en oplossingen doseren. Het is lachwekkend om te zien, wereldvreemd in beleving, moeilijk om mee te communiceren , en vervreemdend voor de naasten!
Sterke analyse van veel ontwikkelingen die Nederland de afgelopen decennia hebben verzwakt. Toch mis ik een belangrijk onderdeel: de vraag waarom deze keuzes destijds zijn gemaakt en wat een realistisch alternatief was geweest.
Neem de afname van het aantal boeren. Dat klopt, maar door schaalvergroting is de landbouwproductie veel minder gedaald dan het aantal bedrijven doet vermoeden en is het landbouwareaal grotendeels behouden gebleven. Het probleem is dus niet alleen het aantal boeren, maar vooral hoe we voldoende voedselproductie, inkomen voor boeren en natuurdoelen met elkaar combineren.
Ook bij China is de vraag relevant hoe we de afhankelijkheid hadden kunnen voorkomen. Decennialang profiteerden consumenten, bedrijven en overheden van goedkope import. Achteraf zien we de risico’s, maar destijds leverde die globalisering ook veel welvaart op.
Hetzelfde geldt voor energie, Europa en industrie. Veel beslissingen die nu worden bekritiseerd waren niet het gevolg van domheid, maar van politieke en maatschappelijke keuzes waarbij voordelen op korte termijn zwaarder wogen dan risico’s op lange termijn.
Mijn grootste zorg is daarom niet zozeer wat er fout is gegaan, maar dat Nederland en Europa te weinig in decennia denken. We zijn steeds meer gaan sturen op verkiezingen, incidenten en deelbelangen, terwijl grote thema’s als energie, onderwijs, infrastructuur, defensie en industrie juist vragen om beleid dat twintig of dertig jaar standhoudt.
De analyse is interessant, maar zonder concrete en uitvoerbare oplossingen blijft vooral de vraag hangen: hoe dan wel?
Dank voor uw uitgebreide reactie. Ik waardeer het dat u de tijd heeft genomen om alsnog inhoudelijk op mijn opmerkingen in te gaan. Dat maakt de discussie een stuk interessanter.
Toch blijf ik met één gedachte zitten. U schrijft dat de vraag hoe het destijds anders had gemoeten eigenlijk niet meer relevant is, omdat we het station inmiddels zijn gepasseerd. Daar kijk ik net iets anders tegenaan. Juist door terug te kijken naar de keuzes die destijds zijn gemaakt – en vooral naar de keuzes die níét zijn gemaakt – kunnen we lessen trekken voor de toekomst. Geschiedenis verandert niet, maar ons handelen vanaf vandaag wel.
Daarnaast maakt u mij bijzonder nieuwsgierig naar uw laatste deel, waarin u stelt dat een democratie uiteindelijk altijd zal falen. Dat is een stevige conclusie. Ik ben erg benieuwd hoe u die onderbouwt. Juist wanneer we naar landen kijken waar de democratie ontbreekt of sterk is ingeperkt, zie ik niet direct voorbeelden waar het bestuur of de samenleving aantoonbaar beter functioneren. Dat roept bij mij de vraag op of het probleem werkelijk de democratie als systeem is, of eerder de manier waarop wij daar in de praktijk invulling aan geven.
Ik kijk daarom met belangstelling uit naar het slot van uw serie. Dank dat u de moeite heeft genomen om mijn reactie zo uitgebreid te beantwoorden.
Ha ha ha, ja dat is een teaser waar u nog even op moet wachten ;)
Ik wil graag nog even terugkomen op uw commentaar. Mijn eerste reactie was wat gehaast en kort. Ik heb het al een tijdje te druk, maar dat is geen excuus om uw reactie niet de aandacht te geven die het verdient.
Als ik uw reactie mag samenvatten is uw vraag: hoe hadden we het anders kunnen doen en waarom geef ik geen concrete en uitvoerbare oplossingen? Achter die vraag schuilt de aanname dat we destijds niet wisten wat we nu weten en dat als we het anders aanpakken het wel goed komt. Maar in de zeven artikelen hiervoor heb ik juist uitgebreid beschreven waarom de benodigde kennis bij de leiders die wij kiezen veelal niet aanwezig is en realistische keuzes stelselmatig terzijde zijn gelegd ten gunste van ideologie en luxe overtuigingen.
Want bij elk van de onderwerpen die u aanhaalt was de benodigde kennis in het land zeker aanwezig. Zijn bekwame professionals aan de zijlijn gezet, kritische rapporten in de la beland en risico's en langetermijngevolgen weggewuifd als angstzaaierij. Elke keer weer. Deze serie analyseert deze patronen en legt uit waarom we inmiddels in de situatie verkeren waar herstel niet meer mogelijk is. De vraag hoe het dan wel had gemoeten met concrete en uitvoerbare oplossingen is dan ook niet meer relevant. Ten aanzien van energie bijvoorbeeld kan ik nu eenvoudig roepen: ja, de overheid had nooit moeten privatiseren en vol moeten inzetten op schone kernenergie in plaats van subsidievretende windmolenparken. Maar dat verandert niets aan de huidige situatie, want die windmolenparken staan er, het stroomnet is zwaar overbelast en volgens mij hebben ze nu net de locatie gekozen waar een kerncentrale moet komen, ironisch genoeg tegen de wens van de omwonenden in. Dan gaan er bezwaren komen en zijn we jaren verder voordat er überhaupt begonnen kan worden. Precies deze gang van zaken: de bureaucratische stroperigheid, het wensdenken en het onvermogen om naar de lange termijn te kijken, is waarom we vast zijn gelopen en waarom we ook als we morgen het roer volledig omgooien, niet op tijd kunnen herstellen wat we de afgelopen dertig jaar overboord hebben gegooid.
Uw overige punten neem ik in het laatste deel mee, waarin ik ook uitleg waarom democratie uiteindelijk altijd zal falen. Ik hoop dat dit laatste deel uw vragen zal beantwoorden.
Dank voor uw uitgebreide commentaar. Veel van wat u aanhaalt komt in eerdere delen van deze serie aan bod. Daarin leg ik uit waarom de beslissingen die in het verleden zijn genomen veelal een gevolg zijn van een combinatie van een gebrek aan kennis en luxe overtuigingen. Hoe dan wel is een heel interessante vraag, maar staat in deze serie niet centraal. Mijn analyse beperkt zich tot de vraag hoe we in deze situatie zijn beland. Het laatste artikel zal ingaan op welke instrumenten ons nu nog ter beschikking staan.
De agenda is destructie van de westerse wereld na het kolonialisme van grondstoffen roven en misdaden. De zgn macht zit veilig in dumbs of elders, zo nodig. Pike, Callergie, Kissinger, spraken voor de Z... en de andere machten.
100% mee eens en mooi verwoord weer. Het geeft vorm aan gevoelens en observaties die ik ook al langer heb.
Ik begin me af te vragen of er een beginpunt is, het begin van de neergaande spiraal. Langzamerhand denk ik een connectie te zien met bepaalde geopolitieke gebeurtenissen. Geen complot, een observatie, die misschien kant noch wal raakt, of waar misschien een kern van waarheid inzit.
De geopolitiek is misschien wel veel bepalender dan we denken, ook in het verleden. Die 30 jaar die jij noemt komt ongeveer overeen met het begin van het neoliberale tijdperk. De val van de muur in 1989, en de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991. Het einde van de geschiedenis zullen we maar zeggen (Fukuyama). Tot die tijd was er een soort balans. In West Europa regelde de overheid veel dingen. Huisvesting, energie voorziening, ziektekosten, OV etc. etc. De pure kapitalist zou dit communistisch noemen denk ik. Tot die tijd hadden we zelfs een Communistische partij in Nederland net als in de andere Europese landen. In Italië en Frankrijk, en in Nederland was de CP groot vanwege hun activiteiten in het verzet in WO2. In 1991 ging de CPN op in Groen Links. Weer die datum.
Wat een feest van marktwerking had moeten worden is uiteindelijk verzand in een warboel van regels en semi-overheids instellingen. De overheid is er niet meer om zaken te regelen, maar om regels op te leggen aan burgers. Het is eigenlijk ironisch (of heel vreselijk) dat de invoering van de marktwerking (mede mogelijk gemaakt door sociaal democraten als Wim Kok en Tony Blair) niet heeft geresulteerd in een kleinere overheid, maar juist in een waterhoofd overheid. Dit is toch een gotspe? het streven naar minder overheid resulteert in meer overheid. Die zich ondertussen als een gevaarlijk collectief instituut gedraagt. De meesten vinden het best, want alles gaat nog best wel goed denken ze. Dat je je tegenwoordig als alleenstaande geen huis meer kunt veroorloven en dat tweeverdieners een krankzinnig druk leven hebben om de eindjes aan elkaar te knopen in vergelijking tot vroeger tijden zien ze niet, net als de bekende kikkers in de pan met opwarmend water. Natuurlijk is er meer aan de hand. Technische ontwikkelingen blijken lang niet altijd een zege te zijn maar zorgen voor een gigantische data overload. De hele wereld komt binnen en moet worden gered. Dat past niet meer in ons jagers/verzamelaar brein. Kan helemaal niet. De teller van het aantal arbeids ongeschikten gaat richting dfe 1 miljoen. Dn is er toch iets behoorlijk mis zou je denken.
'Wij' hadden de koude oorlog gewonnen en de rest van de wereld zou ons volgen want een sociaal democratische samenleving zou iedereen moeten willen. Dachten ze.
Zitten we daarom nu met de gebakken peren? Vanaf die tijd zijn ook de traditionele zuilen verdwenen, de ziel is eruit. Alles werd commercieel, en materialisme vierde hoogtij. De relatieve soberheid van de jaren 50 en 60 verdween. Ik heb al langer het gevoel dat we tot ongeveer de jaren 90 een soort redelijke balans hadden tussen kapitalisme en communisme. Een pragmatisch midden. Ik weet niet of er een definitie of een woord bestaat voor die periode. Een staatsvorm die we op papier nog steeds hebben, maar die verzand is in draaideur baantjes, handige babbelaars die carrière maken in de politiek in plaats van inhoudelijk ook maar ergens kennis van te hebben. Kijk eens naar het lijstje eerste ministers sinds de tweede wereld oorlog. Ingenieurs, pragmatische mensen. en waar we nu mee zitten.
Ik ben met je eens dat we waarschijnlijk te laat zijn, het is niet meer terug te draaien.
Misschien ben ik nostalgisch en dat is ook een doodzonde. Je moet vooral met je tijd meegaan, hoe krankzinnig de richting ook is. Moest het maar eens kwijt.
Dank voor uw uitgebreide reactie. We kunnen elkaar goed vinden dat het neoliberalisme van de afgelopen 30 jaar het verval heeft versterkt. Maar ik wil u toch waarschuwen om niet te nostalgisch te zijn. Het neoliberalisme is in de jaren '80 opgekomen omdat begin jaren '70 met de oliecrisis al duidelijk werd dat de sociaaldemocratische samenleving die we met elkaar gebouwd hadden toen al niet meer houdbaar was. We zijn toen in plaats van de burger het bedrijfsleven centraal gaan stellen, van socialisme naar corporate socialisme. Beide zijn op termijn niet houdbaar omdat ze eigen verantwoordelijkheid wegnemen en risico's afwentelen op de samenleving. Dat is waar we nu staan.
Voor mij zijn de laatste 30 jaar het begin van het einde, maar eerlijk, juist door de uitgebreide verzorgingsstaat na WOII waren eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid al sleets geraakt en vervangen door comfort en gemak. Wat we nu zien, zijn steeds grotere uitspattingen.
Als u mij vraagt is er nooit een duidelijk beginpunt. Elk rijk dat opkomt, zal uiteindelijk ten gronde gaan, net als elke geboorte uiteindelijk leidt tot de dood. En zelfs als de geschiedenis zich niet letterlijk herhaalt, rijmt zij opvallend goed. De morele superioriteit en arrogantie die we vandaag zien, waren in het Romeinse rijk niet anders. Arrogantie en onwetendheid gaan hand in hand. En daaruit blijkt direct het werkelijke probleem ;)
Dat lijkt er meer op. !!
Vanuit een meer Aziatische filosofische traditie kijk ik hier iets anders naar. Daar wordt de werkelijkheid vaak minder gezien als een lineaire ontwikkeling en meer als een voortdurende beweging van cycli.
Wat opkomt, bereikt een hoogtepunt en keert vervolgens weer om. Dat geldt voor mensen, organisaties, economieën en beschavingen. In het Daoïsme zie je dat terug in yin en yang: zodra iets te dominant wordt, ontstaat vanzelf de tegenbeweging.
Vanuit die blik zijn zowel de verzorgingsstaat als het neoliberalisme geen oorzaken van verval, maar fasen in een groter patroon. De verzorgingsstaat was een antwoord op de tekortkomingen van een eerdere periode. Het neoliberalisme was vervolgens een reactie op de schaduwkanten van de verzorgingsstaat. En de beweging die nu ontstaat, lijkt weer een reactie op de schaduwkanten van het neoliberalisme.
Daarom zoek ik zelf minder naar een schuldige of een beginpunt. Elke oplossing draagt de kiem van een volgend vraagstuk in zich. De geschiedenis herhaalt zich misschien niet letterlijk, maar beweegt wel in herkenbare patronen. Juist wanneer een systeem zijn eigen succes als vanzelfsprekend gaat beschouwen, begint vaak de omslag naar iets nieuws.
Mooi verwoord!
Indrukwekkend artikel. Heb het twee keer gelezen om goed te beseffen hoe schrikbarend slecht het is gesteld met dit landje en West-Europa. Las enige tijd bijvoorbeeld dat de studierichting werktuigbouwkunde in Delft geen Nederlandse studenten meer toelaat vanwege voorkeur voor buitenlandse studenten. Zoals in dit artikel ook staat: vakbekwame, Nederlandse technici verdwijnen geleidelijk. Het technisch onderwijs is hier om zeep geholpen (of gedegradeerd). En de asielimport blijkt ook geen arts, technicus of "waarde-creërend" te zijn. Uitzonderingen daargelaten. De werkende en belastingbetalende Nederlander vertrekt of gaat met pensioen en hun plaatsen worden ingenomen door de ontvangers van uitkeringen e.d. En onze politici maar roepen dat b.v. de AOW onbetaalbaar wordt. Hoe zou dat nu komen......?