In de zomer van 2022 schreef ik een speech voor een van de personages in mijn roman Curlingkinderen. Destijds was het fictie: een uitvergroting van politiek verval, de zelfgenoegzaamheid en arrogantie van onze leiders en de gevaren van ideologische blindheid.
In reactie op Ruslands inval in Oekraïne, had Europa Rusland uitgesloten van SWIFT, sancties opgelegd en massaal geld en wapens naar Oekraïne gestuurd. Diplomatie werd niet eens overwogen, laat staan onderhandelingen. Een ander perspectief mocht niet klinken. Elke brug naar vrede werd doelbewust opgeblazen.
Ik keek er met ongeloof naar. Niet omdat ik twijfelde aan Poetins agressie, maar vanwege de compleet incapabele reactie van het Westen. De sancties waren geen poging om Rusland naar de onderhandelingstafel te dwingen. Ze waren bedoeld om te provoceren en te escaleren. In plaats van Rusland te isoleren, duwde Europa het in de armen van China en andere opkomende grootmachten. De EU isoleerde niet Poetin, maar zichzelf.
En toch slikte het publiek het narratief zonder nadenken: Poetin wil Europa veroveren. Hij stopt niet bij Oekraïne. We moeten ingrijpen voordat het te laat is…
Het sloeg nergens op. Waarom zou een 72-jarige leider, die al vijfentwintig jaar aan de macht is, plotseling Europa willen veroveren? Waar was het bewijs? Waar was de logica? Maar logica en feiten deden er niet toe. De oorlogstrom roffelde, en wie vragen stelde werd weggezet als ‘Poetin-vriendje’ of ‘landverrader’.
Twee jaar later roepen Europese politici openlijk op tot oorlog. Ze spreken over ‘totale overwinning’ en ‘Rusland voorgoed verslaan’, alsof dit een wedstrijd is die zij wel even zullen winnen. Maar nog steeds ontbreekt elke vorm van zelfreflectie. Geen strategie, geen realiteitszin, laat staan de middelen om hun oorlogszuchtige taal kracht bij te zetten. Alles draait om provoceren en escaleren, zonder oog voor de gevolgen. Maar hoe denk je vrede te bereiken als je je vijand blijft demoniseren? En dan vinden we het gek dat we niet aan de onderhandelingstafel mogen bijschuiven?
Deze speech schreef ik in 2022. Het was een waarschuwing, maar het wordt steeds meer realiteit. Je vindt het in het vierde hoofdstuk van Curlingkinderen.
“Vijfentwintig jaar geleden schudde de wereld op haar grondvesten en herschiep onze ruimte tot een paar vierkante kilometer. Velen beschouwen deze allesvernietigende oorlog als het begin van het einde voor de witte man. Maar de oorlog tegen de witte man was al lang daarvoor begonnen. Ooit hadden we het paradijs op aarde, maar in plaats van het te beschermen waren we gemakzuchtig geworden, vergenoegd. We namen onze welvaart voor lief en waren onze scherpte verloren. En zo deden we niets toen de grenzen opengingen, Jan en alleman naar binnen kwam en onze gemeenschappen verloren gingen. Deden we niets tegen zielloze bureaucraten die ons overlaadde met nutteloze regeltjes om hun eigen bullshitjobs te behouden. Deden we niets tegen een overheid die steeds meer macht naar zich toetrok en onze zelfredzaamheid ontnam. En we deden niets toen tenslotte onze cultuur en tradities werden aangevallen en ontmanteld. Toen pure armoe en wanhoop eindelijk onze ogen voor ons openden, waren we al veel te laat. Socialisten hadden zich inmiddels in elke porie van de samenleving genesteld, waar zij als parasieten ons land van binnenuit aan het opeten waren.”
“Een tijd van dodelijke domheid brak aan. Onder het mom van diversiteit en inclusiviteit kwamen mensen, ik moet eigenlijk zeggen vrouwen en de aan hen onderworpen mannen, op posities terecht waar zij anders nooit gekomen zouden zijn. Kennis, ervaring en gezond verstand werden overboord gegooid en vervangen door gevoel en emotie. Slachtoffers werden op een voetstuk gehesen. Niemand mocht meer tegenslag hebben, waardoor de subsidiefabrieken overuren draaiden. Van een welvarend land veranderden we in een schuldennatie. Van een vrij land gleden we af naar repressie en angst. En elke dag werden we overladen met schuld. We waren racistisch, we waren geprivilegieerd, we hadden onze rijkdom verworven ten koste van het milieu en over de ruggen van minder-geprivilegieerden en nu moesten wij solidair zijn. Dus verhoogden ze onze belastingen, kleedden ze onze pensioenen uit en drukten ze zoveel geld bij dat al wat waarde had voor onze ogen verdampte. Onze welvaart glipte ons uit de vingers en wij lieten het gebeuren. Ze pakten en ze pakten, maar het was nooit genoeg.”
“Fanatici willen altijd de wereld onderwerpen aan hun gedachtegoed. Ze begonnen oorlogstaal te bezigen tegen landen waar nog wel een echte vent aan het roer stond. Ze begonnen sancties op te leggen als een moedertje die snoepjes afpakt van ongehoorzame kindertjes.”
“Ze waren zó dom dat ze werkelijk dachten dat als ze foei en stout zouden zeggen, de boze meneren meteen op hun knieën zouden vallen en om vergiffenis zouden smeken. Toen dat uitbleef, kwam het oorlogsmaterieel en toen dat niet het gewenste resultaat opleverde, kwamen de bommen.”
Het grotere plaatje: wordt deze proxy-oorlog gebruikt om het verval van Europa te maskeren?
We denken dat we naar een geopolitiek conflict kijken, maar wat als deze oorlog slechts een dekmantel is voor iets veel groters: de ineenstorting van Europa’s economie en geopolitieke positie?
Wanneer leiders hun eigen problemen niet kunnen oplossen, creëren ze externe vijanden. Het is de oudste truc in het boek. Europa verdrinkt in schulden, industrieën storten in en de middenklasse wordt verpletterd door onhoudbare beleidsmaatregelen. Het vertrouwen in de overheid brokkelt steeds verder af en ‘extreem rechts’ rukt overal op. Wat is een betere manier om die aandacht af te leiden dan een oorlog?
Meer dan een miljoen doden, en Europa blijft aandringen op meer. Meer wapens, meer escalatie, meer oorlog. Waarom blijven onze leiders een oorlog voeden die ze niet kunnen winnen?
Omdat oorlog de economie kunstmatig opkrikt en verhult dat Europa al decennia niets nieuws heeft voortgebracht. Omdat een economie gebaseerd op CO₂-budgetten geen toekomst heeft.
En laten we eerlijk zijn: Als deze oorlog echt om het beschermen van de democratie zou draaien, waarom wordt elke kritiek, hoe feitelijk ook, dan behandeld als verraad? Blinde gehoorzaamheid is toch iets wat dictators eisen? Als we geen vragen mogen stellen, geen twijfels mogen hebben, niet eens onze eigen mening mogen vormen, kan je dan nog stellen dat we in een democratie leven?
In mijn derde artikel over de kenniscrisis, De ondergang van het Westerse Rijk, vergelijk ik de huidige koers van Europa met die van Rome in zijn laatste dagen. Rome viel niet in één dag. Het verval duurde tientallen jaren, terwijl de Romeinse elite, blind voor haar eigen falen, elke kans om een andere koers te varen verbraste in eindeloze oorlogen.
Het lijkt erop dat Europa vergeten is hoe die geschiedenis afliep, en deze nu aan het herhalen is. De enige vraag is: hoe ver laten we het komen voordat we beseffen dat we niet kunnen winnen? En als dat inzicht eindelijk komt:
Is er dan nog iets over om op te bouwen?
Bent u het eens met mijn werk? Dan zou ik het geweldig vinden als u mij helpt een groter publiek te bereiken door mijn artikelen te delen. Wilt u mijn initiatief steunen, koop dan vooral mijn boek Curlingkinderen en steun mijn missie om zoveel mogelijk mensen te inspireren de regie over hun leven weer in eigen hand te nemen!
