Adolph Northen, Napoleons terugtocht uit Rusland, 1851, Niedersächsisches Landesmuseum Hannover.
Woord vooraf
Dit is een lang artikel geworden, waarin ik nog veel meer had willen vertellen. Wie zich verder wil verdiepen raad ik aan om Douglas McGregor (Warrior Diplomacy Substack) of Larry Johnson (Son of the New American Revolution) te volgen. Voor dit artikel geldt wederom dat de focus op het handelen van de EU ligt, waar we in de westerse media vrijwel niets over horen. Daarbij zijn alle feiten die ik in dit stuk heb gebruikt openbaar en geverifieerd.
In deel 1 beschreef ik hoe de EU haar legitimiteit altijd heeft moeten ontlenen aan haar lidstaten en de Verenigde Staten. Toen de belofte van welvaart hol werd en de Amerikaanse bescherming onzeker, zocht de Unie een nieuw bestaansrecht in een externe vijand. De uitbreiding van de NAVO, de gebeurtenissen in Oekraïne vanaf 2014 en de Russische inval in 2022 leverden daarvoor het decor. Zo werd Rusland de vijand op bestelling waarmee de EU zichzelf opnieuw uitvond.
De ethische kwestie.
Voor degenen onder u die van mening zijn dat Poetin de nieuwe Hitler is, dat hij gestopt moet worden in plaats van gesust en dat we dit moeten doen, koste wat het kost. Als u werkelijk gelooft dat Poetin geconfronteerd en verslagen moet worden, dan moet u ongetwijfeld ook vinden dat de huidige strategie laf is en heeft gefaald. Als u er echt van overtuigd bent dat Poetin begon in de Donbas en nu uit is op Sudetenland – of dat hij het gemunt heeft op Litouwen en wellicht daarna op Berlijn – dan moet u logischerwijs pleiten voor niets minder dan het onmiddellijk inzetten van Europese troepen aan het front, zij aan zij met de Oekraïners. Bovendien zou u zelf bereid moeten zijn om in militaire dienst te treden; alles daarbuiten is pure hypocrisie. U zou ook moeten instemmen met het volledig overschakelen op een oorlogseconomie, zoals Poetin dat heeft gedaan en zoals wij dat in 1939 deden, en wel totdat het Russische leger voorbij de Krim is teruggedrongen, Poetin is opgepakt en aan het Internationaal Strafhof in Den Haag is overgedragen om daar zijn einde te vinden. Als u daarentegen niet gelooft dat Poetin de nieuwe Hitler is, of als u er niets voor voelt dat Europa en Groot-Brittannië zich volledig in de oorlog storten, dan moet u toegeven dat het hypocriet en volkomen idioot is om te doen alsof Oekraïne – door het sturen van een paar raketten en het toezeggen van financiële steun die onze huidige samenlevingen eigenlijk niet willen opbrengen – Marioepol of zelfs de Krim zou kunnen terugveroveren. Dat is de definitie van hypocrisie.
Yanis Varoufakis – Econoclasts 21 oktober 2026
Het huwelijk tussen de NAVO en de EU
Wat veel Europeanen niet zullen weten, is hoe innig de Europese Unie en de NAVO inmiddels met elkaar verweven zijn. Sinds 2003 mag de EU gebruikmaken van de NAVO-infrastructuur voor eigen missies en sindsdien zijn er ruim zeventig gezamenlijke maatregelen bijgekomen. In het Strategisch Kompas dat de EU vier weken na de inval in Oekraïne publiceerde, wordt de NAVO expliciet erkend als het fundament van de collectieve defensie. De secretaris-generaal van de NAVO verschijnt voor het Europees Parlement om de afgevaardigden bij te praten over defensie en de hoge vertegenwoordiger van de EU schuift aan bij de NAVO-bijeenkomsten. Ook tellen wapenleveranties van de lidstaten aan Oekraïne mee om aan de verhoogde NAVO-norm te voldoen.
Dat klinkt als een solide huwelijk, maar wie verder kijkt dan de oppervlakte ziet twee machtsstructuren die elk op hun eigen manier in hun voortbestaan worden bedreigd en elkaar nodig hebben om te overleven. Dat zit als volgt.
Toen de Sovjet-Unie in 1991 uiteenviel en daarmee de bestaansreden onder de NAVO wegviel, maakte het bondgenootschap een sprong naar voren. Van de zestien leden in 1991 groeide de NAVO naar 32 vandaag. Met die uitbreiding groeiden de garanties, maar verwaterde het vermogen om ze in te lossen. De nieuwe leden brachten namelijk wel meer verplichtingen met zich mee, maar niet meer geld. In 2011 kwam de NAVO opnieuw in de problemen. Het jaar daarvoor had het Oekraïense parlement het NAVO-lidmaatschap afgeserveerd en zijn neutraliteit bij wet vastgelegd. En nu wilden de VS hun focus ook nog naar China verleggen, die volgens hen de echte uitdager van de Amerikaanse hegemonie was. Bovendien waren de Amerikanen het zat dat de Europeanen wel Amerikaanse bescherming genoten, maar er niet voor betaalden. Er was geen dreiging, noch een wil om te betalen. Was het daarbij gebleven, dan zou de NAVO uiteindelijk zijn opgeheven.
Maar het bleef er niet bij. Eind 2013 sprak de toenmalige Amerikaanse staatssecretaris voor Europese zaken, Victoria Nuland, de dame van ‘Fuck the EU’, al trots over de vijf miljard dollar die de VS sinds 1991 in Oekraïense democratische instituties hadden geïnvesteerd. Ook bemoeide zij zich drie weken voordat de zittende regering viel intensief met wie de opvolger moest worden. Meteen in de eerste week begon de CIA met de bouw van twaalf geheime bases langs de grens met Rusland. Binnen een jaar was de Oekraïense neutraliteit opgeheven en lag het NAVO-lidmaatschap weer op tafel. Vijf jaar daarna werd het NAVO-lidmaatschap onderdeel van de Oekraïense grondwet en was de weg terug definitief afgesneden.
De NAVO was hiermee back in business. Rusland was als dreiging weer terug op de kaart en had de NAVO ook nog een mooie bonus gegeven door met de annexatie van de Krim de dreiging concreet te maken. Hetzelfde jaar tekenden alle NAVO-leden braaf bij het kruisje om hun defensie-uitgaven binnen tien jaar naar 2% van het bbp op te schroeven. Er is maar één zaak die de NAVO nu nog bedreigt en dat is het einde van de oorlog in Oekraïne. Zodra die oorlog stopt, is er voor de NAVO niets meer om voor te vechten.
NAVO’s echtgenote staat er niet beter voor. Voordat in februari 2022 de oorlog in Oekraïne uitbrak, was de Europese Unie al in oorlog met zichzelf. Jarenlange ongecontroleerde immigratie, bezuinigingen en lastenverzwaringen, crises en lockdowns leiden in steeds meer lidstaten tot sterke groei en zelfs verkiezingsoverwinningen van anti-immigratie- en eurosceptische partijen. Bedrijven lopen weg door de vele regels en de hoge energieprijzen. De industrie krimpt en de innovatie is vergeleken met de VS en China een lachtertje. De belofte van welvaart is op. Solidariteit werd eerst met schuld gekocht, maar wordt nu openlijk opgelegd. Voor het eerst sinds haar oprichting wordt de EU daadwerkelijk in haar voortbestaan bedreigd. Niet door een vijand van buitenaf, maar door haar eigen bevolking.
De oorlog in Oekraïne was voor de EU dan ook meer dan een geopolitieke gebeurtenis. Het was een politiek geschenk dat de scheuren in de Unie weer dicht kon lijmen. Met Rusland als vijand kon de EU de aandacht naar buiten verleggen en de onvrede omsmeden tot een opofferingsverhaal. Maar net als bij de NAVO zijn de problemen niet verdwenen, alleen uitgesteld. Zodra de oorlog stopt, keert de blik weer naar binnen waar alle oude crises onopgelost liggen te wachten en de rekening van de oorlog aan de burger moet worden gepresenteerd. Vrede kan voor de EU dan ook alleen werken als Rusland verliest, zich overgeeft en de kosten van de oorlog betaalt. En juist daar zit een probleem.
De nieuwe kleren van de keizer
Een systeem dat zichzelf niet langer kan legitimeren, zoekt die legitimatie in dreiging. De taal verraadt het mechanisme: oorlog wordt vrede en vrede wordt oorlog, een belastingverhoging wordt een vrijheidsbijdrage, een ongewenste verkiezingsuitslag buitenlandse inmenging en een afwijkende mening ondermijning van de democratie. Want wie woorden als wapens heeft, kan de strijd met een pennenstreek voeren.
De oorlog in Oekraïne bood de EU dan ook een gouden kans om meer macht naar zich toe te trekken. Volgens de verdragen zijn schulden en defensie zaken van de lidstaten en mogen militaire uitgaven niet uit de Europese begroting worden betaald. Maar inmiddels geldt dat alleen nog op papier. Het coronafonds van € 750 miljard brak dertig jaar verzet van de lidstaten tegen gezamenlijke schulden en de huidige oorlog het verzet tegen een gezamenlijke defensie. Met de Vredesfaciliteit, opgericht nog vóór de inval, koopt de EU vanaf dag één wapens voor Oekraïne en via een noodartikel dat voor crisismaatregelen is bedoeld leent zij met het instrument SAFE opnieuw € 150 miljard om door te lenen aan lidstaten voor defensie-uitgaven. Het veto, het laatste instrument waarmee lidstaten deze koers kunnen tegenhouden, moet weg. De Commissie wil de unanimiteit afschaffen en ook het afnemen van stemrecht wordt openlijk besproken. Intussen heeft Brussel vijf heffingen klaarliggen voor een eigen inkomen van € 58,5 miljard per jaar, waar na goedkeuring geen nationaal parlement meer aan komt. Door steeds meer zaken centraal te regelen maakt de EU het steeds moeilijker de Unie te verlaten of weerstand te bieden. Zorgen dat er geen nationale soevereiniteit meer is, is immers ook een manier om de EU overeind te houden.
Met de oorlog in Oekraïne kreeg de EU er bovendien gratis en voor niets een zondebok bij. Vlak voordat Rusland Oekraïne binnenviel, was de Europese inflatie als gevolg van de coronajaren al opgelopen tot 6,2% en was de gasprijs in het jaar vóór de inval al verviervoudigd. Sinds maart 2022 is echter elke prijsstijging, elke bezuiniging en elke lastenverhoging de schuld van Rusland, of beter gezegd van Poetin. Het is Poetin die de Sovjet-Unie in ere wil herstellen en aan de grenzen staat, waardoor we Oekraïne moeten blijven steunen en een bewapeningswedloop met Rusland moeten beginnen. Maar omdat het Poetin is, en niet de beslissing van de EU om sancties op te leggen, het goedkope Russische gas te vervangen door duur Amerikaans LNG en miljarden aan geld en materieel richting Oekraïne te sturen, krijgt de rekening een dader in plaats van een oorzaak. We hebben geen oorlog met Rusland, we vechten tegen Poetin, de dictator met grootheidswaan, de agressor, de duivel in een nieuw jasje. En voor een gevecht tegen de duivel zetten we graag de thermostaat een graadje lager.
Er is echter een grens aan wat een vijand kan lijmen. Aanvankelijk kon de EU de oorlog aanwenden om een volk te smeden: ‘wij’ gingen die arme Oekraïners helpen die zonder enige aanleiding door de Russen werden aangevallen. ‘Wij’ gingen Rusland stoppen. Met sancties, met wapens, met de opvang van miljoenen Oekraïners. Liefdevol namen wij ze in onze huizen op. De huizencrisis, de asielcrisis en al die andere crises telden ineens niet meer mee. Immers, als we Oekraïne niet steunden, dan zouden ‘wij’ de volgende zijn. Maar de oorlog die slechts enkele maanden zou duren, gaat inmiddels naar het vijfde jaar en de kosten lopen in de honderden miljarden. Het verhaal dat Rusland op omvallen staat en we nog even moeten volhouden, gelooft bijna niemand meer. De solidariteit is op, dus grijpt de EU steeds vaker naar dwang.
Die eerste dwang is dat wij maar één kant van het verhaal mogen horen. Al in de eerste week werden de Russische zenders RT en Sputnik in de hele EU verboden. Later dat jaar volgde de Digital Services Act, dat platforms verplicht illegale content te verwijderen en op te treden tegen desinformatie. Daarnaast werd in oktober 2024 een sanctiekader tegen destabiliserende activiteiten opgericht, dat ook het verspreiden van desinformatie omvat. Inmiddels staan tachtig personen en twintig entiteiten op een sanctielijst. Die sanctielijst treft ook gewone burgers met een afwijkende mening. In mei 2025 kregen drie Duitse journalisten een reisverbod en werden hun bankrekeningen bevroren vanwege hun berichtgeving over Rusland. Twee van hen werken vanuit Rusland en merken er weinig van. De derde berichtte vanuit Berlijn, is verboden om in Duitsland te werken en leeft van € 506 per maand. In december 2025 volgde de Zwitserse oud-inlichtingenanalist Jacques Baud die in zijn boeken de westerse lezing van de oorlog bekritiseert. Hij zit sindsdien vast in Brussel, kon pas na maanden bij zijn bankrekening komen en dat alleen voor zijn eerste basisbehoeften. De EU treedt ongekend hard op tegen haar burgers die haar mening niet delen. Achter gesloten deuren, zonder dat er een rechter aan te pas komt en in naam van de democratie en de vrijheid van meningsuiting.
De tweede dwang is dat wij alleen op pro-EU partijen mogen stemmen. In Roemenië werd in december 2024 een ongewenste verkiezingsuitslag geannuleerd op grond van Russische inmenging, waarna de winnaar van verdere deelname werd uitgesloten. En in Duitsland won de AfD afgelopen september in twee deelstaten, ondanks harde tegencampagnes waarin voortdurend Russische banden werden aangehaald. Door een cordon van de andere partijen is de AfD vooralsnog van regeringsdeelname uitgesloten.
Zittende leiders mogen evenmin met Rusland praten. Toen de Hongaarse premier in juli 2024 tijdens het eigen voorzitterschap met een vredesmissie naar Moskou vloog, boycotte de Europese Commissie dat voorzitterschap. En beide keren dat de Slowaakse premier de 9 mei-viering in Moskou wilde bijwonen, sloten de Baltische staten hun luchtruim. De conclusie is elke keer hetzelfde: een ongewenste verkiezingsuitslag komt door Russische inmenging, wie met Rusland praat is een handlanger van het Kremlin en wie om vrede vraagt hoort niet thuis bij de zittende macht.
Onmogelijk om te winnen, onmogelijk om te stoppen
Wie in 2022 een beetje kon rekenen, kon op zijn vingers tellen dat Oekraïne deze oorlog niet kon winnen. Rusland is een nucleaire grootmacht met bijna vier keer zoveel inwoners, die vanuit eigen grondgebied, eigen industrie en eigen voorraden vecht. Oekraïne daarentegen is voor zo’n beetje alles van het Westen afhankelijk. Na de eerste zes weken kregen de NAVO en de EU nog een uitweg. In maart 2022 lag er in Istanbul bijna een akkoord waarin Oekraïne permanent neutraal zou blijven en geen buitenlandse bases zou toelaten. Wel kon Oekraïne toetreden tot de EU en zou de positie van de Krim over vijftien jaar besproken worden. Dat akkoord kwam er niet. Op 9 april 2022 vloog de toenmalige Britse premier onaangekondigd naar Kiev, waarna de onderhandelingen mislukten.
Winnen kon niet, dus moest Rusland omvallen. De sancties, het afsnijden van het betalingsverkeer en de bevriezing van de tegoeden moesten een land met een staatsschuld van nog geen twintig procent van het BBP binnen enkele maanden op de knieën dwingen. Het tegengestelde gebeurde. De sancties joegen de energieprijzen omhoog, met als gevolg dat Rusland al in het eerste oorlogsjaar recordwinsten op olie en gas maakte. Ook heeft Rusland succesvol de handel naar China en India kunnen verleggen en groeide sindsdien gemiddeld met 3% per jaar, drie keer zo hard als de Europese Unie. Van de voorspelde collaps is vier jaar later niets terechtgekomen.
De EU heeft zich vanaf het begin op een onmogelijke positie gezet, door vrijwel direct alle diplomatieke banden te verbreken en na het mislukken van Istanbul een onuitvoerbaar vredesvoorstel op tafel te leggen: Rusland moet zich volledig terugtrekken, ook uit de Krim, de Russische leiding moet voor een tribunaal verschijnen en Rusland moet alle schade aan Oekraïne vergoeden. Deze vredesformule wordt sindsdien door de EU gehandhaafd, los van de realiteit aan het front en van het feit dat geen enkele grootmacht zulke eisen zal accepteren.
Tegelijkertijd eist de EU wel betrokken te worden bij alle vredesonderhandelingen met Rusland, maar een eigen afvaardiging kan zij niet produceren. De in 2024 aangestelde hoge vertegenwoordiger is door Rusland ongeschikt bevonden vanwege haar uitgesproken Ruslandhaat en over andere kandidaten kan geen overeenstemming worden bereikt. Het weerhoudt de EU er niet van de vredesinitiatieven van anderen te frustreren. Toen de presidenten van de VS en Rusland in augustus 2025 in Anchorage overeenstemming bereikten over een aantal punten, bleef de uitvoering uit omdat Oekraïne en de EU niet wilden meewerken. Toen Amerikaanse en Russische gezanten in november 2025 een 28-puntenplan opstelden, kwamen de Europeanen dezelfde maand met een tegenplan met vrijwel tegengestelde eisen en haakte het Kremlin af. Sindsdien reizen de twee Amerikaanse gezanten op en neer tussen Moskou en Kiev, maar de bemiddeling zit muurvast. De EU zit steevast bij Oekraïne aan tafel en dat is volgens onze hoge vertegenwoordiger maar goed ook, ‘want de Amerikaanse onderhandelaars proberen Oekraïne al anderhalf jaar te dwingen tot overgave, wat dankzij de steun van Europa niet is gebeurd’.
Ondertussen heeft de EU steeds meer moeite om de oorlog te blijven financieren. De economische problemen in de lidstaten zijn groot en er is vrijwel geen materieel meer om naar Oekraïne te versturen. Het laatste steunpakket van € 90 miljard voor 2026 én 2027 is om die reden als lening aan Oekraïne verstrekt, die het land alleen hoeft af te lossen als Rusland ooit schadevergoeding betaalt. Maar Oekraïne heeft steeds meer geld nodig. De lening is nog maar voor 20% uitgekeerd, maar nu al heeft de Oekraïense president aangegeven voor het komende jaar nog eens € 70 miljard extra nodig te hebben. De roep om de € 210 miljard bevroren Russische centrale banktegoeden om de oorlog nog een paar maanden langer door te zetten wordt steeds luider. Het is niet genoeg en het zal nooit genoeg zijn. Toch mag de oorlog niet stoppen en dan zit er niets anders op dan om te escaleren.
Het pad naar een Europese oorlog
Het pad naar oorlog is nooit een rechte weg. Het slingert tussen keuzemomenten en uitstapmomenten. Met het mislukken van de economische oorlogsvoering is de EU steeds verder bij de militaire betrokken geraakt. De EU leverde al vanaf het begin de wapens. In januari 2023 kwamen daar de tanks bij, in mei 2023 langeafstandsraketten en in augustus 2023 de F-16’s. Elke stap werd aanvankelijk gezien als een rode lijn die zou escaleren naar een derde wereldoorlog, maar kwam er uiteindelijk toch nadat de gevreesde tegenreactie uitbleef. Het uitblijven van tegenreactie werd vervolgens het argument om verder te escaleren. En toen dat niet verder in Oekraïne kon, verlegde Europa de escalatie naar Rusland.
In november 2024 gaven de VS toestemming om met hun wapens en inlichtingen doelen diep in Rusland te raken. Sindsdien voert Oekraïne grootschalige droneaanvallen uit op doelen diep in Rusland zoals raffinaderijen, infrastructuur en civiele distributiecentra. Wildberries, de Russische Bol.com, is meer dan twintig keer bestookt, er was een droneaanval op Moskou op de laatste dag van de parlementsverkiezingen en behalve dat Oekraïne ondanks zes waarschuwingen van de Amerikaanse president Russische olieraffinaderijen blijft bestoken, is recentelijk ook Sint-Petersburg aangevallen. Oekraïne doet dat niet alleen. Europa doet mee met wapens en geld. Duitsland financierde eerst de productie van lange-afstandsdrones in Oekraïne, maar bouwt nu ook op eigen bodem leegstaande auto- en treinfabrieken om voor de productie van drones en tankonderdelen. En in Nederland worden in een voormalige autofabriek tegenwoordig drones geproduceerd. Zo krijgt de West-Europese de-industrialisatie onder een oorlogseconomie weer een nieuwe bestemming.
In dezelfde periode begonnen de Europese landen tevens olietankers van de Russische schaduwvloot te enteren en in beslag te nemen. In juli 2026 maakte het 21e sanctiepakket het bovendien mogelijk om de lading van aangehouden schepen te verkopen. Rusland reageerde deze keer wel. Het land stuurde marineschepen mee als konvooi en nam circa honderd schaduwvloottankers over onder eigen vlag. En in augustus 2026 waarschuwde Moskou het Westen dat Rusland bij nieuwe acties tegen zijn tankers zelf westerse schepen in beslag zal nemen. Sindsdien worden schepen onder Russische vlag met rust gelaten, maar schaduwschepen die onder een andere vlag varen niet. Op 12 oktober 2026 enterde de Franse marine nog een tanker op de Indische oceaan, 450 zeemijl ten zuiden van Réunion. Buiten het Westen en op internationale wateren gelden de westerse sancties echter niet. De Russen spreken dan ook van piraterij.
Naar de eigen bevolking wordt ook geëscaleerd. In de eerste paar jaar kregen wij stelselmatig te horen dat Rusland economisch op omvallen stond en zich snel zou overgeven of terugtrekken. Immers, het materieel kwam allemaal uit de Sovjettijd, de oorlogstechnieken waren achterhaald, de munitie snel op en Poetin zou de oorlog niet lang kunnen blijven financieren. Toen die voorspelling niet uitkwam, begonnen de aanvallen op Rusland en kregen wij te horen dat Oekraïne de oorlog in zijn voordeel had weten te keren. Immers, Rusland boekte steeds minder terreinwinst en de aanvallen op Russisch grondgebied zouden de Russische bevolking zo demoraliseren dat ze tegen Poetin op zouden staan. Toen wederom het tegenovergestelde bleek, begon de hybride oorlog.
In Polen zwierven piepschuim drones zonder explosieven door de lucht. Onderzoek vond Poolse simkaarten, maar geen dader. De luchthaven van Kopenhagen ging dicht vanwege Russische drones die de politie na negen maanden nog steeds niet had gevonden. Bij Volkel werd met scherp geschoten en het luchtruim boven Eindhoven ging urenlang dicht, zonder dat een drone of verdachte werd gevonden. En in Duitsland werd een drone met een defecte ontsteker gevonden bij een leeg Oekraïens vrachtvliegtuig. Zonder gepubliceerd bewijs wees Duitsland op basis van een patroon en inlichtingen toch Rusland als dader aan.
Elke keer is het verhaal dat Rusland een hybride oorlog tegen Europa voert ‘om de reactiesnelheid van de NAVO te testen’ of ‘om de bevolking angst aan te jagen.’ Vooralsnog zijn de meeste échte militaire drones die in EU-landen rondom de conflictzone neerstorten van Oekraïne afkomstig. Maar dan nog ligt de schuld bij Rusland, want die is immers de agressor. En dan hoeven we het over het feit dat die hybride oorlog volstrekt tegen Ruslands eigen belang ingaat verder niet meer te hebben.
Inmiddels bereidt de EU zich voor op haar eigen oorlog. Er worden miljarden gespendeerd om de gestripte defensie zo snel mogelijk nieuw leven in te blazen, de dienstplicht wordt afgestoft en de bange burger met voorbereidingsboekjes en noodpakketten nog wat extra angst aangejaagd. Zorgen hoeven we ons natuurlijk niet te maken. De NAVO heeft immers 4000 pagina’s aan militaire plannen geschreven om ons tegen Rusland te beschermen en de hoogste militaire functionaris van de NAVO kon ons trots vertellen dat wanneer Rusland aanvalt de NAVO weet wat ze moeten doen. De oorlog is op papier al uitgevochten en de EU is overtuigd hem ook zo te kunnen winnen. Maar geen enkel plan overleeft contact met de vijand. En dat is een probleem.
De vergissing
De eerste vergissing is dat de EU haar vijand niet kent. Zij heeft haar eigen oorlog tot in detail voorbereid, zonder te begrijpen hoe Rusland die oorlog ziet. De aanname is elke keer dat Rusland zal reageren zoals de EU en de NAVO dat hebben bedacht. Elke keer dat Rusland zich niet wil voegen naar de plannen is dan ook elke keer een verassing, die de EU niet aan haar eigen blindheid wijt, maar aan de onvoorspelbaarheid van de vijand.
Het werkelijke probleem is dat de EU haar grenzen en haar reacties op die van Rusland projecteert. Dat begon al met de sancties. De EU verwachtte dat Rusland binnen enkele maanden zou instorten, omdat dat in Europa zou gebeuren, maar vergat rekening te houden met de veerkracht van het Russische volk dat lange tijd onder communisme heeft geleefd. Ook dacht de EU met snelle escalaties Rusland op de knieën te dwingen, maar vergat dat Rusland niet op de korte termijn denkt. Rusland voert een uitputtingsoorlog, waarin verliezen worden aangevuld, industrie wordt omgeschakeld en tijd een wapen is. Een tegenreactie op een escalatie van de EU hoeft dan niet onmiddellijk te komen. Toch wordt het uitblijven daarvan telkens gelezen als bewijs dat Rusland geen weerstand kan bieden. Die Russische tegenreacties waren er wel, alleen subtieler dan we van onze Amerikaanse bondgenoten gewend zijn. En daarom lezen we ze verkeerd.
Toen de VS in november 2024 Oekraïne toestond Rusland aan te vallen, verlaagde Rusland zijn nucleaire doctrine. Een conventionele aanval die een kritieke dreiging vormt, kan voortaan nucleair worden beantwoord. Twee dagen na de eerste Oekraïense aanvallen met westerse raketten vernietigde een Oresjnik een raketfabriek in Centraal-Oekraïne. Wij waren niet onder de indruk. Toen Europese landen hun oorlogsproductie uitbreidden, publiceerde Rusland de adressen van betrokken Europese bedrijven en noemde ze potentiële doelwitten. Wij lazen alleen Russische agressie jegens Europa. Na de droneaanval op Poetins residentie vuurde Rusland opnieuw een Oresjnik af, nu vlak bij de Poolse grens. Wij beschouwden dat als een signaal dat Rusland Europa wilde aanvallen. Toen Oekraïne zijn aanvallen op Russische infrastructuur, raffinaderijen en distributiecentra opvoerde, intensiveerde Rusland zijn eigen aanvallen. Wij zagen alleen de toegenomen Russische agressie. Na het mislukken van Anchorage intensiveerde Rusland bovendien de aanvallen op energie-infrastructuur en bruggen en blokkeerde het de Zwarte Zee. Wij zagen de humanitaire ramp in Oekraïne, maar niet waarom Rusland pas na bijna vijf jaar zo ver ging. Toen NAVO-landen bij Kaliningrad oefenden en openlijk een blokkade en aanval bespraken, waarschuwde Rusland dat een aanval op de enclave met alle beschikbare middelen, inclusief kernwapens, zou worden beantwoord. Diezelfde maand bleek het ondergrondse nucleaire commandocentrum enorm uitgebreid en versterkt. Wederom waren wij niet onder de indruk, want nucleaire aanval van Rusland: dat is alleen maar bluf.
Die geruststelling komt door de betrokkenheid van de NAVO. De EU is ervan overtuigd dat artikel 5 de Verenigde Staten onherroepelijk in de oorlog brengt zodra een Europees NAVO-land wordt aangevallen. Rusland zou daarom nooit nucleair durven ingrijpen, want dan krijgt het niet alleen met Europa maar ook met de Amerikaanse nucleaire macht te maken. Dus kan de EU met gerust hart blijven escaleren en komt het in haar ogen hooguit tot een korte conventionele oorlog die de NAVO met 4000 pagina’s aan plannen klinkend zal winnen.
Wederom is hier sprake van een vergissing en vertrouwt de EU op papier, daar waar de realiteit een hele andere koers laat zien. Artikel 5 van het NAVO-handvest geeft geen garantie op Amerikaanse interventie. Het verplicht tot bijstand, maar niet tot geweld. Theoretisch kunnen de VS zich daarom beperken tot het zenden van hulpgoederen. Tegelijkertijd is de VS zich sinds het aantreden van president Trump aan het losmaken van Europa. Hun defensiestrategie van begin dit jaar prioriteert het eigen grondgebied en de afschrikking van China. De Europese NAVO-partners moeten hun eigen verdediging dragen en ook de oorlog in Oekraïne wordt inmiddels als een Europese aangelegenheid beschouwd. Dat blijkt ook uit het gedrag van de VS die inmiddels de Europeanen laten betalen voor de oorlog en tegelijkertijd buiten hen om meerdere initiatieven hebben ondernomen om de oorlog in Oekraïne te beëindigen. Daarbij speelt ook mee dat de VS een oorlog tegen Iran zijn gestart, wat een groot deel van de Amerikaanse Patriotvoorraad heeft opgesoupeerd.
De Europeanen proberen nu koste wat kost om de Amerikanen bij de oorlog betrokken te houden, door wapens te kopen, tarieven te accepteren en grootschalig LNG af te nemen. Ook het Groenlandakkoord laat zien hoe ver die toegeeflijkheid reikt: geen annexatie, maar wel meer Amerikaanse bases en het uitsluiten van niet-westerse bondgenoten. De VS bereikten hun doel zonder Groenland te kopen of militair in te nemen.
Het zal de EU niet baten. De VS zoeken inmiddels openlijk naar een einde aan het conflict en voeren rechtstreeks gesprekken met Rusland, zonder de EU aan de onderhandelingstafel. Als de EU en Oekraïne toch doorvechten en Rusland rechtstreeks aanvallen, valt die oorlog binnen de verlaagde nucleaire doctrine. Dan kan er volgens Poetin zeer snel niemand meer over zijn om mee te onderhandelen. Een Europa dat tegen beter weten in doorvecht, zal ook niet door de VS uit de brand worden geholpen. En dan wordt die nucleaire dreiging plotseling heel reëel.
Tot slot
Oekraïne heeft verloren. Het land is 20% van zijn oppervlak kwijt, de energie-infrastructuur is kapot en de wederopbouwkosten zijn drie keer hoger dan het eigen bbp. Alhoewel we de precieze dodenaantallen niet weten, zijn er genoeg datapunten om vast te stellen dat zich in Oekraïne een humanitaire ramp heeft voltrokken. Sinds 2023 worden Oekraïense mannen met busjes van straat ontvoerd en met grof geweld naar het front gestuurd, waar de lichamenruil gemiddeld 18 tegen 1 in het nadeel van Oekraïne is. Om door te kunnen vechten heeft Oekraïne sinds de zomer 30.000 nieuwe manschappen per maand nodig, waar twee miljoen mannen worden gezocht wegens ontduiking van de dienstplicht en waar meer dan 300.000 strafzaken wegens desertie lopen. Wegens het tekort aan mannen wil Oekraïne nu ook een verplichte dienstplicht voor vrouwen om door te vechten tot er werkelijk niets meer over is. Het volk staat voor een barre winter en snakt naar vrede, op welke manier dan ook.
De EU wil echter dat Oekraïne nog even doorvecht. Een gewone vrede is namelijk niet goed genoeg. De vrede moet ‘fair and just’ zijn, wat zoveel inhoud dat de EU bepaalt hoe die vrede eruit moet zien en dat Rusland zich daaraan moet onderwerpen. Om Oekraïne een handje te helpen, besloot de EU eind juli dat nieuw aangekomen Oekraïense mannen tussen de 23 en 60 jaar geen tijdelijke bescherming meer krijgen als zij niet aantonen dat zij legaal zijn vertrokken of zijn vrijgesteld van militaire verplichtingen, daar waar zij uit andere landen sinds jaar en dag zonder belemmering alleenstaande mannelijke asielzoekers opvangt. Maar ook dit besluit zal de EU niet baten.
De VS zetten inmiddels hard in op vrede. Half november spreken Rusland, China en de VS op de APEC-top in China over een einde aan de oorlog. Oekraïne en de EU zijn niet uitgenodigd en haastten zich om afgelopen week in Oslo twee nieuwe vredesvoorstellen op tafel te leggen: de huidige frontlinie wordt bevroren en dan blijft Oekraïne buiten de NAVO of de hele Donbas wordt overgedragen en dan mag de rest van Oekraïne bij de NAVO en de EU. Beide voorstellen zijn een wassen neus. De VS hebben al meerdere keren aangegeven dat Oekraïne niet bij de NAVO komt en een bevriezing van de frontlinie is wat de EU graag wil om geen gezichtsverlies te lijden en zich te kunnen blijven bewapenen. Voor Rusland is dat geen vrede, maar uitstel onder een andere naam.
Zo blijft de EU voorstellen neerleggen waarvan ze weet dat Rusland ze niet zal accepteren, om vervolgens de afwijzing als bewijs te gebruiken dat de oorlog moet doorgaan. Maar als Oekraïne onze oorlog is, zoals Europese leiders ons al vier jaar voorhouden, dan is onze eerste verantwoordelijkheid niet om een onwinbare oorlog te blijven escaleren, maar om te zorgen dat deze zo snel mogelijk stopt. Die verantwoordelijkheid wordt helaas dan weer niet genomen.
Het gevolg is dat de oorlog waarschijnlijk pas gaat eindigen wanneer doorgaan onmogelijk wordt. Wanneer het geld op is, onze bevolkingen in opstand komen of de VS een vredesregeling oplegt. In het beste geval blijft de EU met ruim € 230 miljard weggegooid geld en lege handen geïsoleerd achter. In het slechtste geval is er straks geen Europa meer. En dat is een wrang resultaat voor het vredesproject dat de EU ooit was.
Mijn substack is gratis en dat blijft zo. Maar feiten boven tafel krijgen kost tijd. Vindt u dit werk waardevol, overweeg dan een vrijwillige bijdrage. Dat kan ook via Ideal.
