“Rijken komen op en gaan ten onder en sterren glinsteren duizenden jaren aan de hemel, maar niets is zo hardnekkig als haat.”
In het tweede hoofdstuk van Curlingkinderen kaart ik radicalisering aan. Het is namelijk mijn stellige overtuiging dat mensen niet radicaal worden geboren. Zij worden radicaal gemaakt. Niet door één moment, maar door een opeenstapeling van ervaringen: genegeerd worden, niet serieus genomen worden, keer op keer buitengesloten worden. Radicalisering is in mijn ogen dan ook geen spontane gebeurtenis, maar een tegenreactie op een afwijzende omgeving die geen oog heeft voor context en nuance.
We spreken vaak over radicalen alsof ze uit het niets ontstaan, alsof ze losgezongen zijn van de werkelijkheid. Deplorables. Lost causes. Mensen met wie geen gesprek meer mogelijk is. Maar hoe vaak staan we stil bij de vraag: Hoe zijn ze daar gekomen? Hoeveel afwijzing, vernedering en eenzaamheid gaat eraan vooraf voordat iemand een grens overgaat?
Radicalisering gebeurt niet in een vacuüm. We wijzen snel naar extremisten, maar durven we ook naar onszelf te kijken? Wat gebeurt er als we afwijkende meningen systematisch de kop indrukken, als we elke vorm van kritiek als gevaarlijk bestempelen, als we mensen ridiculiseren en buitensluiten omdat ze anders denken? Zo bestrijden we extremisme niet—zo voeden we het. We creëren precies de vijanden waartegen we zeggen te strijden.
In The Last Straw laat ik zien hoe een systeem dat pretendeert inclusief te zijn, juist radicalisering in de hand kan werken. De drang naar absolute gelijkheid, zonder oog voor context en omstandigheden, creëert nieuwe buitenstaanders. En wanneer mensen zich niet langer gehoord voelen, zoeken ze een manier om wél gehoord te worden.
Onderstaand fragment illustreert dat mechanisme. Het laat zien hoe frustratie omslaat in woede, hoe een verlangen naar rechtvaardigheid verhardt tot een compromisloze strijd—een strijd waarin geen ruimte meer is voor medemenselijkheid.
’s Avonds in zijn bed kan Roel de slaap niet vatten. Net als zijn neefje hunkert Roel al zijn hele leven naar een verbinding met het andere geslacht. Sybren heeft nooit een vrouw van dichtbij gekend, maar Roel wel. Voor de nucleaire oorlog had hij al zeker acht jaar aan afwijzing achter zijn kiezen zitten. Hij weet dat hij niet de knapste was, met snel kalend haar en borstelige wenkbrauwen. Hij was wat gezetter en zijn tanden stonden niet helemaal recht.
Maar ik was toch zeker wel lief en loyaal, slim, betrokken en grappig. Al die kwaliteiten waarvan vrouwen altijd riepen dat ze die zo belangrijk vonden.
Voor de meisjes waarmee hij opgroeide betekende dat echter niets. Hij was niet knap genoeg, niet leuk genoeg, niet rijk genoeg, hij maakte te veel slimme opmerkingen en stomme grapjes en oh ja, hij wist het altijd beter. Aan dat laatste kon hij ook niets doen, dat was nou eenmaal zo.
Toen de oorlog kwam, hoopte Roel dat het beter zou worden, dat als hij hard zou werken en zijn best zou doen met de bouw van de koepel, een mooie vrouw zijn deugden zou zien. In plaats daarvan kwamen de socialisten.
Ze hadden ons al het werk laten doen en terwijl mijn kameraden een voor een stierven door de straling, stonden zij te jammeren en te huilen dat ZIJ onderdrukt werden, de luie donders! Ze pakten ons alles af, stopten ons in een getto en maakten ons tot slaaf!
Roel kan een kreun niet onderdrukken als zijn hart voor de zoveelste keer in tweeën lijkt te breken. Hij slaat een arm voor zijn betraande ogen.
En nu? Nu? Nu liggen alle mooie jaren achter mij! En waarom? Omdat het voor sommige mensen nooit goed genoeg is. Daarom!
Bij die gedachte stroomt de haat weer vrijelijk door zijn lichaam. Hij fantaseert voor de zoveelste keer hoe hij met het zwaard van rechtvaardigheid in de hand al die socialisten stuk voor stuk naar het voorportaal van de hel hakt, waar God Zijn oordeel over hen zal vellen.
Oh, we zullen wat jong spul bewaren om te herprogrammeren en mee voort te planten, maar al die oude heksen zullen hun lot niet ontlopen!
Het is jammer dat er geen open vuur gebruikt mag worden in de Vrije Naties, maar in Roels fantasie eindigen ze desalniettemin op de brandstapel.
Maakt dit fragment je nieuwsgierig? Druk op like en help deze kleine naald nét iets beter gevonden te worden in de hooiberg van publicaties.
Curlingkinderen is in Nederland overal verkrijgbaar. Kijk op www.curlingkinderen.nl voor meer informatie! Wil je meer fragmenten ontvangen? Schrijf je dan in en mis niets!