Dit schilderij, Goya’s ‘De slaap van de rede baart monsters,’ maakt deel uit van de Open Access-collectie van het Metropolitan Museum of Art in New York.
Wat als onze pogingen om een eerlijkere wereld te creëren ons onbedoeld zwak en afhankelijk maken?
In Nederland geloven we heilig in het ondersteunen van kwetsbaren: sterke schouders dragen de zwakken. Door solidair te zijn kan iedereen meetellen, niet alleen de happy few. Maar terwijl onze verzorgingsstaat vastloopt en het hele land kreunt onder regeldruk, wordt het tijd om te vragen: zijn we niet te ver doorgeschoten?
Onze sociale vangnetten zijn uitgebreid tot ze iedereen vangen – zelfs miljardenbedrijven die 'te groot zijn om te falen'. Regelgeving woekert als onkruid. De overheid dicteert steeds meer hoe we moeten leven, denken en spreken. Deze betutteling komt voort uit zorg, maar niemand kijkt naar de prijs die we betalen.
Wat doet het met onze zelfredzaamheid als anderen onze problemen oplossen? Wat blijft er over van onze veerkracht als elke tegenslag wordt weggenomen? Hoe groeien we uit tot sterke, zelfstandige volwassenen als we zelf geen verantwoordelijkheid hoeven te nemen?
De paradox is simpel: zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Als we kinderen voor alles behoeden, creëren we volwassenen die bij het minste zuchtje tegenwind omvallen. Door elk probleem op te lossen, verstikken we zelfredzaamheid. Door obstakels weg te nemen, blokkeren we persoonlijke groei.
Het meest verontrustende is niet eens zozeer de groei van instanties, maar het verdwijnen van vindingrijkheid, zelfredzaamheid en veerkracht. We creëren afhankelijke mensen die altijd naar buiten wijzen en nooit naar binnen. Mensen die geen verantwoordelijkheid nemen omdat ze dat nooit hoefden te leren. Zo verdwijnt alles wat ons menselijk maakt.
Dit betekent niet dat we sociale voorzieningen moeten afschaffen of hulp moeten onthouden aan wie dat echt nodig heeft. Het betekent dat we opnieuw moeten definiëren wat echte ondersteuning inhoudt. Misschien is ware compassie niet het wegnemen van obstakels, maar mensen toerusten om ze te overwinnen. Misschien mogen we meer vertrouwen op menselijk potentieel in plaats van uit angst voor misbruik alles dicht te regelen. Vooruitgang en eenheidsworst gaan niet samen.
In een land waar consensus heilig is, vergeten we dat menselijke diversiteit niet draait om huidskleur of seksuele voorkeur, maar om diversiteit in denken. Wanneer we kritische stemmen het zwijgen opleggen in naam van eensgezindheid, wanneer we aannemen dat goede bedoelingen altijd goed zijn, plaveien we de weg naar tirannie.
Een samenleving waarin mensen voortdurend worden geleid en bewaakt is geen samenleving maar een gevangenis. Misschien met gouden tralies en zachte kussens, maar nog steeds een gevangenis.
Zijn wij niet gemaakt om vrij te zijn?
"Of all tyrannies, a tyranny sincerely exercised for the good of its victims may be the most oppressive."
C.S. Lewis
Geniet van het volgende fragment van Curlingkinderen!
Ze herkent Gerards denkwijze die door het hele bericht sijpelt. De stem is misschien jong, maar de invloed van Gerard is onmiskenbaar. Gladys kan zich de vele discussies met hem tijdens de bouw van de koepel nog levendig voor de geest halen. Hoe de samenleving volledig was gebureaucratiseerd. Lamgelegd door de vele regels die elk aspect van de samenleving onder overheidsregulatie had gebracht. Hoe steeds meer mensen afhankelijk werden van de staat en daarmee hun autonomie en eigen verantwoordelijkheid verloren en hoe de grondrechten van mensen steeds verder werden aangetast.
“Maar,” zei Gerard altijd, “de overheid had die vrijheid nooit kunnen afpakken als wij hen daar niet het mandaat voor hadden gegeven. Een goede leider zorgt altijd dat hij voldoende oppositie houdt. Daarmee voorkomt hij dat zijn volk verandert in een willoze massa. Het is het gebrek aan tegengas geweest dat onze samenleving al tot de rand van de afgrond had gebracht, nog voordat er überhaupt een bom was gevallen.
Als wij een sterk volk willen bouwen, dan moeten we zorgen dat ze leren hun eigen problemen op te lossen, voor zichzelf te zorgen en eigen verantwoordelijkheid te nemen. Een goede overheid geeft elk van zijn inwoners de ruimte om zijn eigen leven naar eigen inzicht vorm te geven en begrenst haar alleen als de ruimte van de een ten koste gaat van de ander. Elk volk heeft individuen nodig, Gladys. Te weinig individuen en het volk verandert in een kudde schapen. Schapen hebben hekken nodig. Mensen niet.”
Gerard was altijd lekker kordaat en duidelijk. En ook al kwamen zijn woorden vaak hard aan, nooit zat er een kwade intentie achter of was er een speld tussen te krijgen. Vaker merkte Gladys dat haar goede intenties haar meer in de weg zaten dan de simpele, feitelijke rationaliteit van Gerards woorden. En als Gerard doorkreeg hoe ze met haar intenties worstelde, begon hij te lachen, sloeg hij een arm om haar heen en zei olijk:
“Ach, Gladys, we waren vergeten waar de weg van de goede intenties altijd heen leidt, maar jij en ik, wij hebben nu de kans om het anders te doen. Hoe mooi is dat!”
Bent u het eens met mijn werk? Dan zou ik het geweldig vinden als u mij helpt een groter publiek te bereiken door mijn artikelen te delen. Wilt u mijn initiatief steunen, koop dan vooral mijn boek Curlingkinderen en steun mijn missie om zoveel mogelijk mensen te inspireren de regie over hun leven weer in eigen hand te nemen!
