Johannes Vermeer, Het melkmeisje (ca. 1658–1660), Rijksmuseum Amsterdam
En toen was het de afgelopen tijd ineens stil. Dat was niet helemaal de bedoeling.
Een verhuizing en het vrijwel gelijktijdig samenkomen van drie lopende juridische procedures vroegen meer aandacht dan gepland. Daardoor verschoof mijn schrijftijd tijdelijk van artikelen naar andere zaken.
Uiteraard pak ik graag de draad weer op, maar laten we zo vlak voor kerst het jaar niet afsluiten in mineur. Begin volgend jaar kom ik snel met de Nederlandse vertaling van het tweede artikel over taalbewapening. Daarna maak ik de serie Domme Hoogopgeleiden af, waar nog drie artikelen op stapel staan. Vervolgens wil ik verder kijken naar de uitwerking in de praktijk: wat gebeurt er wanneer dit denken overheidsbeleid, instituties en systemen aanstuurt waar echte mensen mee te maken krijgen? In de zorg, bij de gemeente, bij de rechtspraak en alle uitvoeringsinstellingen? We horen over de problemen, we lezen over de vele crises, maar wat betekent dit concreet voor mensen en voor onze samenleving als geheel?
Wie mijn artikelen volgt, weet dat ik schrijf over een samenleving die steeds abstracter is gaan denken. Over systemen waarin regels belangrijker zijn geworden dan resultaten, procedures belangrijker dan mensen en taal steeds vaker wordt ingezet om de realiteit te vervangen in plaats van te beschrijven. Over hoe technocratie, maakbaarheidsdenken en morele zelfrechtvaardiging ervoor zorgen dat keuzes losraken van hun consequenties en echte mensen, zoals u en ik, daar steeds vaker de gevolgen van ondervinden.
Vaak voelt het alsof we nauwelijks invloed hebben op wat er om ons heen gebeurt. Alsof systemen, beleid, taal en instituties hun eigen dynamiek hebben en wij daar weinig tegenover kunnen stellen. Maar systemen bestaan niet op zichzelf. Ze blijven bestaan doordat wij ze dagelijks in stand houden: met onze keuzes, met hoe we met elkaar omgaan en met wat we collectief normaal zijn gaan vinden.
Kerst is traditioneel het moment waarop begrippen als vrede, menselijkheid en verbinding weer opduiken. Tegelijkertijd leven we in een tijd waarin we dagelijks worden overspoeld met angst en dreiging, waarin we oorlogstaal bezigen alsof we een boodschappenlijstje afwerken en waarin we mensen reduceren tot goed of slecht, gelijk of fout. Het is verontrustend hoe snel we mensen kunnen haten die we nooit hebben ontmoet en hoe gemakkelijk een simpel narratief de plaats inneemt van een complexere werkelijkheid.
In zo’n klimaat verschuift ook hoe we elkaar benaderen. We zien elkaar niet meer als individu, maar als vertegenwoordiger van een positie, een kamp of een overtuiging. Wat daarbij onder druk komt te staan, is precies datgene wat samenleven mogelijk maakt: wederkerigheid, vertrouwen en het vermogen om elkaar te zien en te nemen voor wie we zijn, ook wanneer we een andere mening hebben.
Maar we hoeven niet te worden wat het systeem van ons probeert te maken.
We hoeven ons niet door angst te laten onderdrukken en onze vrijheid op te geven.
We hoeven geen oorlogstaal naar elkaar te bezigen.
En we hoeven elkaar zeker niet af te branden, alleen maar omdat we het oneens zijn.
In een tijd waarin zoveel krachten ons uit elkaar spelen, vergeten we nog wel eens dat we een keuze hebben. We hoeven niet alles te geloven wat ons wordt verteld en we hoeven niet alles over te nemen wat ons van bovenaf wordt opgelegd. Acceptatie is ook een keuze en niet alles hoeft ‘normaal’ te worden.
We kunnen het systeem niet veranderen, maar door er niet aan mee te doen, veranderen we het systeem.
Ik wens u een hele fijne kerst.
En mocht u nog denken: wat leg ik dit jaar onder de boom? Toevallig heb ik een boek…
Dank je wel en welkom op dit medium! Ik hoop dat ik de verwachtingen kan waarmaken 😉. Ik had even bij je gespiekt en jouw visie op hoe technologie voor je kan werken maar niet voor je moet nadenken, is er een naar mijn hart. Fijne feestdagen!